In veel christelijke gezinnen klinkt de waarschuwing: ‘als je je geloof wilt kwijt raken, dan moet je theologie gaan studeren.’ Laurens Pruis neemt die angst serieus, maar weigert te zeggen dat het onvermijdelijk is. Hij spreekt over een ‘levensgevaarlijke huurmoordenaar’ die in sommige opleidingen is binnengelaten: moderne theologie die het geloof niet alleen kan verwonden, maar ook kan verlammen.

Hij beschrijft twee gevaren. Eerst de modern-historisch-kritische aanpak, waarin de Bijbel vooral ‘een menselijk historisch document’ wordt en wonderen ‘methodologisch onaanvaardbaar’ zijn. Dat brengt volgens hem een reeks aannames met zich mee die de tekst al bij voorbaat in stukken knipt, zoals het idee van ‘unilineaire evolutionaire ontwikkeling’ en latere redacteurs die teksten zouden ‘updaten’. Daarna volgt het postmoderne alternatief dat hij heden ten dage overal herkent: ‘het gaat minder om lezen en meer om gelezen worden.’ Maar als de letter niet meer bindt, worden ‘wij zelf het kader’ en schuift de uitkomst opvallend vaak mee met de cultuur.

Hoe dan wel? Zijn antwoord is eenvoudig en ferm: ‘lees de Bijbel als een gelovige’ en ‘lees bijbels theologisch’, als ‘geloof dat zoekt naar begrip.’ God ‘spreekt in de regels van de tekst,’ en Jezus koppelt Gods stem aan de bedoeling van de menselijke auteur. Dat laat hij concreet zien via de Immanuel-belofte. Het lijkt misschien alsof Mattheüs de tekst van Jesaja op een verkeerde manier gebruikt. Maar Mattheüs ‘heeft precies hetzelfde interpretatieperspectief’ als Jesaja, in een patroon dat via Mozes en David naar Christus wijst: de ultieme ‘God met ons.’

Het bericht Is theologie een bedreiging voor geloof? verscheen eerst op Geloofstoerusting.

De Bijbel is een eeuwenoud boek, maar zijn boodschap raakt mensen vandaag nog steeds. Dit boek helpt je om die boodschap te ontdekken.

Met een toegankelijke uitleg neemt de auteur je stap voor stap mee door de grote lijnen en thema’s van de Bijbel. Je kunt dit boek zelfstandig lezen, maar in gesprek met anderen komt het pas echt tot leven.

Dit boek is ontstaan in de praktijk van missionair werk en richt zich op mensen met weinig of geen ervaring met de Bijbel, maar is óók een waardevolle opfriscursus voor wie er al vertrouwd mee is.

Met veel videocontent via ontdekdebijbel.nl, krijg je alles in handen om meer te ontdekken. Ben je op zoek naar verwerkingsmateriaal bij het boek? Download het hier.

AUTEURS

André Meulmeester  begon in 1994 als evangelist in Almere. De Bijbelcursus die hij daar heeft ontwikkeld, is inmiddels op veel plaatsen in gebruik. Aan deze geheel herziene versie in boekvorm is meegeschreven door William den Boer, Marcel Vroegop en Kees de Wildt.

Klik HIER voor het boek.

Het bericht Ontdek de Bijbel verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Je begrijpt: zoiets vind ik fantastisch. De Amsterdamse jongen met het DEUS-petje en ik raakten in gesprek.

‘Wat studeer je?’ luidde zijn vraag.
‘Theologie’, antwoordde ik. Omdat het net iets te lang stil bleef en de jongeman ook wat bedenkelijk keek, voegde ik toe: ‘Weet je wat dat is?’
‘Ja, ouwe. Daar heb ik pas nog van gehoord. Da’s een redelijk nieuwe studie, toch?’

Nou nee, dat dan weer niet. Ik legde hem uit dat ik christen ben, en dat theologie over religie en over God gaat.
‘Oke, dus je komt even kijken wat er hier in de stad nog een beetje van over is gebleven?’ vroeg hij heel onschuldig.

Nu zit ik thuis. In een veilig christendorpje aan de kust. De lange kerktoren van ‘de Nieuwe’ prikt in de inmiddels donker geworden lucht. Links van mij ligt een programmaboekje van de beroemde en beruchte mannenzangavond. Op een plank boven m’n bureau staan diverse albums van christelijke artiesten, vergezeld door een stuk of vijf verschillende Bijbels. In mijn gedachten echoot de vraag van het DEUS-petje na: Wat is er eigenlijk nog van over gebleven?

Niet zo heel veel meer, zul je zeggen. De secularisatie heeft de afgelopen decennia haar slag geslagen. In grote getale verliet men de kerk. En in de loop van de komende jaren zal deze trend zich – als er niets verandert – ongestoord voortzetten. In tien jaar tijd zullen er zo’n duizend kerkgebouwen gesloopt worden. En dat alles leer je dan in je theologiestudie…

Trouwens, opvallend genoeg stelde Jezus ooit een soortgelijke vraag als de jongen. Hij sprak: ‘Maar zal de Zoon des mensen, als Hij komt, wel het geloof op de aarde vinden?’ Oftewel: Wat zal er eigenlijk nog van over zijn?

Nee, Jezus heeft het niet over kerkgebouwen. Jezus heeft het zelfs niet over het áántal gelovigen. Jezus heeft het over ‘het geloof’…

Ligt het probleem eigenlijk wel écht in de secularisatie? Ligt het probleem eigenlijk wel écht in al die getalletjes? Moeten we ons echt als eerst druk maken over al die mensen die uit de kerk naar buiten vertrekken? Of moeten we ons misschien meer druk maken over de mensen die iedere week van buiten de kerk naar bínnen gaan? Kennen we God nog wel écht? Geloven we God nog wel écht?

Weet je wat ík geloof? Dat God almachtig en liefdevol genoeg is om miljoenen Nederlanders terug te brengen bij Hemzelf! Niet zozeer om de kerkbankjes allemaal weer netjes gevuld te krijgen. Maar om zielen te behouden. Om mensen te redden van Zijn grote toorn. Ik geloof erin! Ik bid voor mijn land. En jij?

Ik pak het programmaboekje van de mannenzang dat naast me ligt er nog even bij. Precies daarin vind ik de juiste woorden om te bidden:

‘Zend, Heer’, Uw licht en waarheid neder,
en breng ons, door die glans geleid,
tot Uw gewijde tente weder!’

Het bericht Ouwe verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Aan geestelijk leiders is een grote verantwoordelijkheid toevertrouwd om de gemeente volgens bijbelse principes te leiden. In de praktijk van het gemeenteleven ervaren zij hun roeping als een verantwoordelijke taak. Er is behoefte aan ontmoeting, bemoediging en toerusting.

Om die reden organiseren Hart voor de gemeente en Geloofstoerusting op DV vrijdag 25 maart een toerustingsdag voor voorgangers, leiders en theologiestudenten. Het thema is Opwekking in de gemeente: Bijbels of utopisch verlangen?

In drie lezingen bespreken prof.dr. W.(Wim) van Vlastuin en prof.dr. H.(Henk) van den Belt de noodzaak en (on)mogelijkheid van opwekking in deze tijd. Tijdens de toerustingsdag is er veel ruimte voor onderling gesprek en gebed.

Voor meer informatie en aanmelden voor deze studiedag: hartvoordegemeente.nl

Het bericht Opwekking in de gemeente: ** Bijbels of utopisch verlangen? verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Psalm 6, een van de zeven boetpsalmen (samen met Psalm 32, 38, 51, 102, 130 en 143), toont ons David in een dal – met een kwijnend hart en in grote narigheid die hij over zichzelf heeft afgeroepen. Deze Psalm laat ons niet alleen zien dat – vanwege onze eigen zonde en die van anderen – spanningsvolle perioden vol zorgen normaal zijn in het leven van Gods volk, maar ook dat God voortdurend Zijn belofte van rust voorhoudt aan ieder die op Hem vertrouwt.

HEERE, straf mij niet in Uw toorn,
bestraf mij niet in Uw grimmigheid!
Wees mij genadig, HEERE, want ik ben verzwakt,
genees mij, HEERE, want mijn beenderen zijn verschrikt.
Ja, mijn ziel is zeer door schrik overmand.
En U, HEERE, hoelang nog?

Keer terug, HEERE, red mijn ziel,
verlos mij, omwille van Uw goedertierenheid.
Want in de dood is er geen gedachtenis aan U,
wie zal U loven in het graf?

Ik ben moe van mijn zuchten,
heel de nacht maak ik mijn bed nat,
doorweek ik mijn rustbank met mijn tranen.
Mijn ogen zijn verzwakt van verdriet,
ze zijn oud geworden vanwege al mijn tegenstanders.

Ga weg van mij, u allen die onrecht bedrijft,
want de HEERE heeft mijn luide geween gehoord.
De HEERE heeft mijn smeken gehoord,
de HEERE zal mijn gebed aannemen.
Al mijn vijanden worden zeer beschaamd en door schrik overmand;
zij deinzen terug, zij worden in een ogenblik beschaamd.

Vol wanhoop

Merk op dat David Psalm 6 niet begint door zichzelf bij God aan te bevelen, door zich anders voor te doen dan hij is. Hij erkent het meteen: ‘Ik ben verzwakt’ (vers 3). David weet dat het zinloos is om zich sterk te houden voor God, want Hij doorgrondt en kent ons, Hij kan onze gedachten van verre onderscheiden (Psalm 139:1-2).

David vervolgt in vers 3: ‘Mijn beenderen zijn verschrikt’. Er wordt geen specifieke zonde genoemd, maar uit vers 2 kunnen we afleiden dat David zijn eigen ongerechtigheid in gedachten had.

Hebben jouw botten ooit pijn gedaan vanwege je zonde, omdat je zag dat je niet voor God leefde zoals je behoorde te leven? David leefde met een leugen voor God en deed zich naar zijn medemensen anders voor dan hij was. Nu voelt hij het verpletterende gewicht daarvan. Om welke overtreding het ook gaat, zijn ‘ziel is zeer door schrik overmand’ (vers 4).

Als we ons in een dal bevinden, in de modder zitten vanwege onze eigen zonde of die van anderen tegen ons, slurpt dat al onze energie op. We hebben niet meer dezelfde geestelijke levenskracht als voorheen. Donkere wolken overschaduwen ons geloof. Wat eens toewijding was, wordt vrees. Zaken waarvan we eens genoten, ondergaan we nu slechts. Dit is allemaal symptomen van een geestelijke kwaal, een doodsheid die ons in bezit neemt.

Als we zouden ontvangen wat we verdienen, hadden we een groot probleem.

Zulke gevoelens zijn als onkruid in een tuin. Eerst komt er hier en daar eentje op, dan beginnen ze zich te vermenigvuldigen en uiteindelijk nemen ze de overhand. Op de dag dat je ze voor het eerst ziet opkomen, bekijk je ze misschien nog met een glimlach. Maar als ze eenmaal heel de tuin hebben overwoekerd, kijk je er opnieuw naar en voel je je uit het veld geslagen. Toen David Psalm 6 schreef, was zijn ziel als zo’n overwoekerde tuin. Hij had niet op tijd het onkruid eruit getrokken en zag nu met wanhoop de gevolgen daarvan. Geen wonder dat hij moe was van zijn zuchten (vers 7), dat zijn bed was doordrenkt van zijn tranen (vers 7) en dat zijn ogen waren ‘verzwakt van verdriet’ (vers 8).

Net als David in deze Psalm kunnen ook wij ons uit het veld geslagen voelen door de ernst van onze zonde. Maar er is hoop op een weg omhoog, op een bloeiende tuin.

Bevrijd bij het kruis

In vers 2 zien we dat David in zijn grote verdriet niet vraagt: ‘Heere, kastijd me alstublieft niet.’ Hij probeert zijn schuld niet te ontduiken. Hij is zich er ten volle van bewust dat hij een bestraffing nodig heeft. Maar David weet ook dat Hij erop mag vertrouwen dat God hem barmhartigheid zal bewijzen en hem niet in Zijn toorn zal straffen (vers 2), maar in Zijn goedertierenheid (vers 5). David kan zelfs bidden: ‘Wees mij genadig, HEERE’ (vers 3).

Genade is wat ieder van ons nodig heeft, vooral in moeilijke tijden. Als we zouden ontvangen wat we verdienen, hadden we een groot probleem. Als we zouden proberen zelf onze last kwijt te raken, zou dat tevergeefs zijn. Daarom zien we op tot God om barmhartigheid te ontvangen met het gebed op de lippen: ‘Geef me alstublieft niet wat ik verdien.’

God ziet neer vanuit de hemel, Hij denkt aan het kruis en Hij ziet Zijn Zoon. En wanneer Hij Zijn Zoon ziet, Die ‘Zelf onze zonden in Zijn lichaam gedragen heeft op het hout’ (1 Petrus 2:24), schenkt Hij genade aan berouwvolle zondaren die zich bekeren. Omdat Christus de straf op onze zonden droeg, komt God niet om ons nogmaals te straffen. Christus droeg heel de straf. Christus droeg al de pijn. Christus betaalde heel de prijs.

Als we proberen om ons leven lang boete te doen voor onze zonden, eigenhandig onze positie voor God te verbeteren, laten we daarmee zien dat we het offer en de openbaring van Gods barmhartigheid op Golgotha nooit écht hebben begrepen. Het is het toppunt van arrogantie om te denken dat we onze zondeschuld ooit zouden kunnen betalen, of zelfs maar een klein stukje ervan. Dus wanneer we worden geconfronteerd met wat we werkelijk zijn – schuldig, ellendig en hulpeloos – zien we op Hem Die onze Borg is geworden: we kijken naar Christus alleen.

De Heere hoort

Het kruis is ten diepste de bron van de verlossing waar David om smeekt (Psalm 6:5, 9-11). Daar aan het kruis vinden we onmetelijke genade. Aan het kruis wist God het handschrift van onze zonden uit en beschaamt Hij onze vijanden (Kolossenzen 2:14-15). Ja, Christus’ kruis confronteert ons met onze schuld en brengt ons op onze knieën, maar de genade en barmhartigheid die God daar over ons uitstort, richt ons ook weer op. De God Die ons met ons harde hart confronteert, is dezelfde God Die ons bekering schenkt (2 Timotheüs 2:25) en onze lippen losmaakt om Hem te prijzen.

De hoop is nooit ver weg voor wie op Hem vertrouwt.

Vanwege Christus hoort God ons gehuil en onze wanhoop (Psalm 6:9) – en als we Zijn barmhartigheid hebben leren kennen en liefhebben, kunnen we met David uitroepen: ‘De HEERE heeft mijn smeken gehoord, de HEERE zal mijn gebed aannemen’ (vers 10). In welk diep dal we ook zitten, hoe schuldig we ons ook voelen, hoe anderen ons ook hebben geslagen en verwond, God kan onze rouwklacht veranderen in een reidans en ons met blijdschap omgorden (Psalm 30:12).

God garandeert niet dat we in een ommezien weer op een bergtop staan zodra we het tot Hem uitroepen, maar de hoop is nooit ver weg voor wie op Hem vertrouwt.

Dit artikel is ontleend aan de preek ‘Stressed Out or Straightened Out?’ door Alistair Begg.

Het bericht Levende hoop voor een kwijnend hart verscheen eerst op Geloofstoerusting.

De leer is belangrijk

Starheid in de leer is een gevaar, maar toch moeten we allereerst duidelijk uitspreken dat onverschilligheid over de leer een grote vergissing is. Paulus zegt tegen Titus dat een ouderling in de gemeente van Christus zich moet houden ‘aan het betrouwbare woord, dat overeenkomstig de leer is, zodat hij bij machte is anderen te bemoedigen door het gezonde onderwijs en ook de tegensprekers te weerleggen’ (Titus 1:9). Een gezonde, bijbelse leer moet een kernzaak zijn in de plaatselijke gemeente en voor haar leiders. Zo schrijft Paulus ook aan Timotheüs dat de leer die in de gemeenten wordt onderwezen, in overeenstemming moet zijn met ‘de gezonde woorden van onze Heere Jezus Christus’ en met ‘de leer die in overeenstemming is met de godsvrucht’ (1 Timotheüs 6:3). Ja, de leer doet er dus toe!

Misschien hebben we allemaal wel eens gelijk, maar niemand van ons heeft altijd gelijk.

Tegelijkertijd moeten we uitspreken dat de Schrift de enige, de volledige en de beslissende autoriteit is. De gemeente heeft geen eigen gezag, maar ze staat onder het gezag van de Schrift. Als we beschrijven welke zaken in het evangelie essentieel zijn, mogen we niet meer zeggen dan de Bijbel zegt. Zelfs een theoloog als Johannes Calvijn die uitgesproken was in de leer, geloofde tegelijkertijd dat we in liefde met elkaar moeten omgaan waar het bijzaken betreft. Naar aanleiding van Filippenzen 3:15 zegt hij:

Geeft hij hiermee niet genoeg aan dat verschil van mening over zulke niet zo noodzakelijke zaken onder christenen geen aanleiding mag zijn om uit elkaar te gaan? Weliswaar is het van groot belang dat wij in alles hetzelfde gevoelen hebben, maar aangezien er niemand is die niet door een lichte nevel van onwetendheid omhuld is, zouden wij ofwel geen kerk meer mogen laten bestaan, ofwel begrip moeten hebben voor verkeerde opvattingen over aangelegenheden waarin men onkundig kan zijn zonder de kern van de godsdienst geweld aan te doen en de zaligheid te verliezen.

Misschien hebben we allemaal wel eens gelijk, maar niemand van ons heeft altijd gelijk. Ondergeschikte zaken mogen daarom geen oorzaak van verdeeldheid zijn.

Vijf ondergeschikte zaken in het geloof

Als we zeggen dat iets een ondergeschikte zaak is, bedoelen we niet dat het irrelevant of onbelangrijk is. We erkennen daar alleen mee dat bepaalde dingen, of een bepaalde visie, niet noodzakelijk zijn voor de zaligheid. We kunnen een eindeloze opsomming van dit soort zaken maken, maar zullen ons nu beperken tot vijf niet-wezenlijke zaken (ontleend aan een boek van Martin Lloyd-Jones, What Is an Evangelical?) die in onze gemeenten regelmatig onderwerp van gesprek zijn.

1. Verkiezing en voorbestemming

De volkomen soevereiniteit van God in de verlossing van Zijn volk is een kostbare waarheid die, als we haar goed begrijpen, met onze hoogmoed afrekent en zorgt dat we genadiger worden voor anderen. Toch kunnen de vijf punten van het calvinisme conflicten veroorzaken, zowel in de manier waarop we erover spreken als de manier waarop anderen ze ontvangen.

Het fundamentele punt is dat we niet zijn gered vanwege ons begrip van de zaligmakende genade; nee, God verlost ons door Zijn genade. Niet mijn kennis van Gods grote, geheimvolle verkiezende voornemens is de grond van mijn verlossing, maar het werk van Gods genade in mijn leven – of ik dat nu onder woorden kan brengen of niet.

2. Doop

De manier van dopen en de leeftijd waarop dat gebeurt, moeten ook als een niet-wezenlijke zaak worden beschouwd. De instelling van de Doop op zichzelf is onmisbaar in elke plaatselijke gemeente, maar de specifieke manier waarop deze vorm krijgt is veel minder belangrijk dan het feit dat er wordt gedoopt.

Alle voorgangers en gemeenten moeten een duidelijke doopvisie hebben over hoe en wanneer ze dit sacrament, dat Christus Zelf heeft ingesteld, zullen bedienen. Toch is het feit dat iemand een andere doopvisie heeft niet voldoende reden om de broederlijke gemeenschap met hem of haar te weigeren.

3. Gemeentebestuur

De structuur van het leiderschap in de gemeente is eveneens geen wezenlijke zaak. Sommigen zijn zeer uitgesproken over de structuur van het kerkbestuur, maar dit kan niet de grond voor onze onderlinge gemeenschap zijn of de reden dat we onszelf daaraan onttrekken.

Een gemeente moet absoluut bekwame leiders hebben die gelijkvormig zijn aan Christus om te kunnen gedijen. Maar welke vorm van kerkbestuur deze leiders en hun gemeente precies kiezen, is niet van wezenlijk belang voor een bloeiende evangeliebediening.

4. Eschatologie

De vraag wanneer Jezus terugkomt – en dan vooral of Hij voor, tijdens of na het duizendjarig rijk terugkomt – moeten we ook als een ondergeschikte zaak beschouwen. We kunnen het er niet eens over eens worden of dit een letterlijk duizendjarig rijk betreft!

Sommigen houden zo strak vast aan hun eschatologie dat ze hun positie tot een merkteken van christelijke orthodoxie maken – een grondbeginsel van het geloof. We kunnen historische redenen hebben om een bepaalde visie op de eindtijd te onderschrijven en ons van andere te distantiëren. Maar wat wezenlijk is, is dat wij in antwoord op de woorden van Jezus – ‘Ja, Ik kom spoedig’ – antwoorden: ‘Amen. Ja, kom, Heere Jezus!’ (Openbaring 22:20).

5. Geestelijke gaven

De uitoefening van geestelijke gaven wordt in deze tijd door evangelische christenen vaak een centrale plaats in het gemeenteleven gegeven, waarmee ze het tot een toetssteen van orthodoxie maken. Het lijdt geen twijfel dat deze gaven soms worden misbruikt. Wanneer het duidelijk is dat er op dit gebied iets misgaat, moeten we de betreffende mensen daarop aanspreken.

Toch is de mogelijkheid van onzorgvuldigheid of nalatigheid aan een van beide kanten op zichzelf geen reden om ons af te scheiden van degenen die een andere visie hebben op de geestelijke gaven dan wijzelf. Wanneer we in het evangelie van de Heere Jezus Christus met elkaar verenigd zijn, hoeven we niet te denken dat we anderen onder druk moeten zetten zodat ze onze bevindingen gaan onderschrijven.

De hoofdzaken

We moeten voorkomen dat een van deze kwesties ons berooft van de werkelijke vreugde die we in het evangelie vinden. Laten we daarom in niet-wezenlijke zaken het er over eens moeten zijn dat we het niet eens zijn. Vanwege de zaken die voor een christelijke gemeente fundamenteel zijn, hebben we geestelijke gemeenschap met medegelovigen uit allerlei plaatsen en met allerlei achtergronden. Dat is een heerlijke werkelijkheid, waar we naar uit mogen zien en die we zelfs moeten vieren.

Voor gezonde christenen en gemeenten geldt: de hoofdzaken zijn de duidelijke zaken en de duidelijke zaken zijn de hoofdzaken. Oprechte broeders en zusters in Christus kunnen heel anders te werk gaan dan wij en er in tal van niet-wezenlijke kwesties een andere visie er op nahouden. Dit is echter geen aanleiding tot verdeeldheid, maar reden om ons te verheugen in de diversiteit van Christus’ lichaam, waarvan de ware leden voor eeuwig verenigd zijn in het evangelie van onze Heere Jezus.

Dit artikel is ontleend aan de preek ‘The Danger of the Nonessentials’ door Alistair Begg.

Het bericht Vijf ondergeschikte zaken in het christelijk geloof verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Op zich mooi natuurlijk, maar ik vroeg me af of de redactie van dit blad ook doorhad hoeveel nadruk er bij deze tieners gelegd werd op henzelf, op hun ontplooiing, persoonsontwikkeling en succes. Al lezende kreeg ik zelfs als volwassene een beetje het gevoel dat, wil ik christen zijn zoals het hoort, er wel veel van mezelf verwacht wordt.

Kort na dit alles kwam ik precies dezelfde slogan nog een keer tegen op de website van Windesheim, een hele grote HBO-instelling in Zwolle. Bij studiekeuze en op andere webpagina’s staat elke keer een foto van een andere student met de tekst ‘word wie je bent’ erbij en de naam van degene van wie dit citaat komt: Friedrich Nietzsche. Daar schrok ik van. De zeer invloedrijke filosoof Nietzsche is het meest bekend geworden door zijn ‘God is dood’-uitspraak. Hij zei dat de vooruitgang van de wetenschap de oude religieuze ideeën teniet deed. Omdat hierdoor het gevaar van het nihilisme (dat het leven uiteindelijk geen enkele zin heeft) de kop opsteekt , ontwikkelde hij het idee van de übermensch. Die zou het resultaat zijn van de voortdurende bevestiging van de wil om macht te hebben en uit te oefenen. De volgens hem toekomstige übermensch verhoudt zich tot de huidige mens, zoals de huidige mens zich verhoudt tot de aap.

‘Volgens Nietzsche was de übermensch iemand die boven de massa uitsteeg en meester van zijn eigen leven werd.’ Dit sluit mijns inziens aardig aan bij de toen al populaire evolutietheorie van Darwin. Bij Nietzsche had het idee van de übermensch geen nationaalsocialistische betekenis, maar Adolf Hitler heeft wel gebruik gemaakt van deze ideeën. Binnen het nazisme werd natuurlijk veelvuldig over de übermensch gesproken. Het enige wat telde en betekenis aan het leven gaf binnen deze filosofie is macht hebben en macht uitoefenen. The survival of the fittest. De rampzalige gevolgen die deze manier van denken kan hebben zijn ons inmiddels bekend.

In de heersende filosofie van onze samenleving ligt natuurlijk ook voortdurend de nadruk op het individu en op het zelf. Waarheid is vervangen door authenticiteit (vooral jezelf zijn), moraal is vervangen door uitstraling (als je maar die X-factor hebt) en God is vervangen door de mens (het liberale humanisme is de nieuwe religie). In een poging aansluiting te zoeken bij die heersende cultuur leggen velen in de evangelieprediking tegenwoordig ook de nadruk op de mens en het zelf. God die je helpt om jezelf te vinden, jezelf te ontwikkelen en meer te worden dan je nu bent. Jezus die daarvoor aan het kruis gestorven is. Het probleem ligt dan niet meer vooral in een verstoorde relatie met God, maar in een verstoorde relatie met jezelf. Verlossing is dan verlost worden van je onzekerheid, met de moeite die je met jezelf hebt.

Thema’s als zonde en strafwaardigheid, verzoening, de betekenis van het bloed, de noodzaak je te bekeren, je zonden te belijden en te gaan strijden tegen de zonde, heiligmaking en volkomen overgave aan Christus verdwijnen allemaal naar de achtergrond. Soms wordt er bijna helemaal niets meer gezegd over zonde en schuld. Het gaat allemaal over hoe geweldig wij zijn in de ogen van God. ‘You are awesome!’ En daarmee wordt dan niet God, maar de menselijke toehoorder bedoeld.

Het lijkt mij beter dat we gaan stoppen met het zoveel te hebben over onszelf.

Natuurlijk gaan we door het Woord van God ook beter begrijpen wie wij mogen zijn in Christus. Door het geloof in Hem verandert ook je identiteit. Maar het lijkt mij beter dat we gaan stoppen met het zoveel te hebben over onszelf. Laatst keek ik naar een uitzending van Erika op reis. Leuk om te zien waar ze allemaal komt en wat voor verschillende culturen er allemaal zijn op de meest afgelegen plekken van de wereld. Ze laat zich ook regelmatig adviseren of helpen door tovenaars of waarzeggers of medicijnmannen. Toen deze beste man zijn steentjes had geworpen en zijn brouwsel had gebrouwen kwam hij tot prachtige conclusies: ‘Erika, je zult meer worden dan je nu bent! Je zult je ontplooien en binnen je bedrijf succesvol zijn. Doe wat je eigen hart je ingeeft.’ Het kwam mij bekend voor.

Laten we toch wat kritischer zijn op waar we in geloven. Meegesleept worden door de heersende tijdgeest betekent dat we ongemerkt en onbewust terecht kunnen komen in heidendom met een christelijk sausje. Kunnen we ons niet beter richten op Jezus Christus? We zullen totdat onze Heere en Verlosser terugkomt teleurgesteld blijven raken in onszelf en ook in anderen. We zullen geen übermenschen worden, zelfs niet door met Jezus te leven. Daardoor ga je niet vooral zien hoe waardevol jijzelf bent, maar wel hoe waardevol Hij is! Wij zijn onwaardig, Hij alleen is waardig.

Het bericht Heidendom met een christelijk sausje verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Het bericht Een boodschap over de toekomst verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Op een kaartje dat J.I. Packer mij stuurde, gedateerd op 19 december 1990, staat in zijn fijne handschrift onder meer deze zin: ‘Ga stilletjes achter je vrouw staan en fluister in haar oor: Ellis Peters, Elizabeth Petes, Andrew Greely, Ralph McInerny, William Kienzle, Charles Merrill Smith, en kijk dan eens hoe ze reageert.’

Het zijn allemaal namen van hedendaagse detectiveschrijvers. Daar zit een verhaal achter.

Een nieuwe banier

Eind jaren tachtig zat ik in een mid-life crisis. Niet dat ik overwoog om mijn vrouw te verlaten, een wereldreis te maken of een motor te kopen, maar ik was wel op zoek. Ik zocht, over kerkmuren heen, naar wegen om predikanten te ontmoeten die net als ik een grote liefde hadden voor het soevereine werk van God. Predikanten die het calvinisme hoog hielden, met een kleine letter c, en dat met grote vreugde – ‘onuitsprekelijke vreugde’, zoals Petrus dat noemt (1 Petrus 1:8).

Ik wist dat er zulke predikanten bestonden, omdat er soms kleine groepjes bijeen kwamen tijdens de conferenties van de Southern Baptist Founders en de Banner of Truth. Maar ik wilde een bepaalde toon zetten. Voluit ernstig – bloedserieus. Met grote vreugde – op z’n evangelisch. Voluit geworteld in het verleden – de lijn van Luther, Calvijn, Owen, Edwards, Spurgeon, Lloyd-Jones en Packer. Helemaal van deze tijd – inclusief de beste opwekkingsliederen. Met een warm hart voor de zending en voor onbereikte volkeren. Met een diepe liefde voor de plaatselijke kerkelijke gemeente. Met durf om zich duidelijk uit te spreken – bereid om hardop te zeggen dat het doden van baby’s in de baarmoeder afschuwelijk is en dat respect, rechtvaardigheid en vrede tussen mensen van verschillende rassen er echt toe doet.

Dat is de banier die ik wilde laten wapperen. Ik was benieuwd wie erop af zou komen en zich met mij bij het koor zou willen voegen van zo’n voluit bijbelse prediking en gereformeerde theologie.

Maar hoe moest ik dat voor elkaar krijgen? Hoe kon ik andere predikanten helpen om mijn idee serieus te nemen? Niemand kende mij. Waarom zouden ze naar een conferentie komen die ik had georganiseerd? Ik had een spreker nodig die de andere predikanten kenden en respecteerden en die achter mijn idee zou staan. Ik vroeg J.I. Packer ervoor, en tot mijn verbazing was hij bereid om te komen. Zo hielden we in het voorjaar van 1988 de eerste Bethlehem-conferentie voor predikanten. Sindsdien komen we elk jaar bij elkaar.

Packer deed dit soort dingen keer op keer voor onbekende kerken en voor conferenties zonder klinkende naam. Hij was een echte dienaar.

Een dienende houding

Terug naar de detectives. Toen hij hier was voor de conferentie, nodigden Noël en ik de sprekers uit voor een maaltijd bij ons thuis. Tijdens het eten kwam het gesprek op de voorliefde van Noël voor detectives. Packer veerde overeind. ‘Welke schrijvers lees je graag? Mag ik je verzameling zien?’ De twee verdwenen daarop naar de ‘bibliotheek’ van Noël. Packer is deze gezellige momenten nooit meer vergeten en bracht ze in de loop der jaren verschillende keren ter sprake.

Hij had intellectueel genoeg in zijn mars om een beweging te beginnen en vooraanstaand leider te worden, maar geestelijk gezien lag dienen hem beter.

Vandaar ook zijn goede raad aan mijn adres op die ansichtkaart: het zou onze relatie ten goede komen als ik mijn vrouw zou besluipen en dan de naam William Kienzle in haar oor fluisterde in plaats van Johannes Calvijn.

Voor mij staat de naam J.I. Packer dus voor gereformeerde theologie in de handen van een dienstknecht. Hij wilde zichzelf niet naar voren schuiven, maar hield zich liever schuil achter de dromen van anderen. Hij had intellectueel genoeg in zijn mars om een beweging te beginnen en vooraanstaand leider te worden, maar geestelijk gezien lag dienen hem beter.

Theoloog zonder uiterlijk vertoon

Er is natuurlijk een verschil tussen leiderschap en invloed. De invloed van veel populaire leiders is vluchtig. Maar de stille en gestadige stroom van boeken die Packer schreef en zijn werk achter de schermen voor bewegingen die door anderen geleid werden, hebben misschien wel meer invloed gehad op de herleving van het evangelicale en gereformeerde denken dan het werk van leiders die veel zichtbaarder waren.

Packer wist dat het werk van een theoloog echt niet zo veel aanzien gaf. In 1991 schreef hij:

Theologen zijn geroepen om de loodgieters en de waterbouwkundige ingenieurs van de kerk te zijn; het is hun werk om erop toe te zien dat de zuivere waarheid van God overvloedig stroomt naar plaatsen waar ze nodig is, en om elke vervuiling die binnendringt en een gevaar voor de gezondheid vormt eruit te filteren (Quest for Godliness, 15).

Met andere woorden: gereformeerde theologie in de handen van een dienstknecht.

Inleidende bom

Een ander voorbeeld van de dienende houding van Packer was zijn bereidheid om de publicaties van andere mensen te promoten. Zijn naam komt terug in de aanbevelingen op de kaften van zo veel boeken, dat je je afvraagt hoe hij nog tijd over had om zijn eigen boeken te schrijven. Als ik het heb over het promoten van publicaties van anderen, doel ik niet alleen op oneliners op de kaften van boeken, maar ook op voorwoorden en inleidende essays.

De stille, bescheiden man, die meer van de invloed dan van het leiderschap was, dropte een bommetje.

In mijn beleving sloeg één van Packers publicaties in als een bom. In 1958 verzorgde de Banner of Truth een heruitgave van De dood van de dood in de dood van Christus van John Owen, een uiteenzetting van 300 pagina’s over particuliere verzoening (een van de vijf punten van het calvinisme). Ze vroegen Packer om een inleiding te schrijven. Dat is nu echt het werk van een dienstknecht; inleidende essays sneeuwen namelijk meestal helemaal onder en zijn al snel vergeten. Ze dienen alleen maar als opstapje om het echte werk te gaan lezen.

Maar dit keer was het anders. De stille, bescheiden man, die meer van de invloed dan van het leiderschap was, dropte een bommetje. Deze inleiding ging een heel eigen leven leiden. Het werd in allerlei vormen gepubliceerd en is tegenwoordig ook gratis online te lezen. Ik noemde het een bom, omdat het als op zichzelf staand essay de muren van John Owens ingewikkelde betoog omver blies en zich als zelfstandige tekst veel verder kon verspreiden dan als inleiding in het boek van Owen.

Het evangelie in ere hersteld

Ik zie dit essay (het beeld verschuift nu van bommen naar bakstenen) als een van de belangrijkste bouwstenen van de herleving van de reformatie in de afgelopen vijftig jaar. Zijn essay ging niet alleen maar over particuliere verzoening. Het ging over het evangelie. Packer liet zien wat de grote waarde van de vijf punten van het calvinisme is, ondanks alle beperkingen ervan (die somt hij ook op). Hij maakte duidelijk dat het zaligmakende werk van God, verkondigd in het evangelie, verwatert als de vijf punten van het klassieke calvinisme worden verworpen.

Voor mij staat de naam J.I. Packer voor gereformeerde theologie in de handen van een dienstknecht.

‘Of we onszelf calvinist noemen doet er nauwelijks iets toe’, schreef hij.

Wat er werkelijk toe doet, is dat we het evangelie bijbels moeten verstaan. En dat betekent naar onze mening dat we het verstaan zoals het klassieke calvinisme dat doet. Het alternatief is dat we het misverstaan en vervormen. (…) Moderne evangelicale christenen zijn over het algemeen gestopt met het preken van het evangelie op de oude manier, en we moeten eerlijk toegeven dat het nieuwe evangelie – voor zover het afwijkt van het oude – op ons overkomt als een vervorming van de bijbelse boodschap (Quest for Godliness, 137).

Hij licht toe wat hij met vervorming bedoelt.

We zijn gewend om het kruis te zien als een verlossing die niet volkomen verlost. Om Christus te zien als een Zaligmaker die niet volkomen zaligmaakt. Om Gods liefde te zien als een zwakke emotie, die niemand van de hel kan verlossen zonder hulp van buitenaf. Om het geloof te zien als de menselijke hulp die God nodig heeft om ons zalig te maken. Het gevolg is dat we het bijbelse evangelie óf niet langer kunnen geloven óf niet verkondigen. We kunnen het niet geloven omdat we gevangen zitten in de gedachte dat de inspanningen van twee kanten moet komen. We worden achtervolgd door het Arminiaanse idee dat geloof en ongeloof wel onafhankelijk van elkaar moeten zijn, omdat we in beide gevallen een verantwoordelijkheid hebben. Daardoor kunnen we niet geloven dat we zalig zijn geworden door genade van God alleen, door het geloof, dat op zich al een gave van God is en op Golgotha verworven is. In plaats daarvan raken we verstrikt in een verbijsterend tweeslachtig denken over zalig worden. We zeggen het ene moment dat het allemaal van God afhangt en het volgende moment dat het allemaal van onszelf afhangt. Met de vertroebelde gedachten die we daaraan overhouden, onthouden we God veel eer die Hem toekomt als de grondlegger en voleinder van onze zaligheid. We onthouden onszelf bovendien veel van de troost die we hadden kunnen vinden in de wetenschap dat God voor ons is (Quest for Godliness, 137).

Uit dit kleine boekje, geschreven als ondersteunend essay, sprak zoveel helderheid, kracht en schoonheid, dat velen van ons wisten: dit is de muziek van mijn vaderland (om nog maar eens een ander beeld te gebruiken). Dit was echt waar. Dit was door en door bijbels. Dit ontdeed onze vertroebelde gedachten van de buiten-bijbelse, filosofische dwangbuis waardoor tientallen teksten niet mochten betekenen wat ze betekenden. Een bom, een bouwsteen, muziek, en nog veel meer. Packer blies de trompet om het evangelie in ere te herstellen.

Groot onder de mensen

Het is geen toeval dat we in de afgelopen 25 jaar onder evangelicalen een opleving van het gereformeerde gedachtegoed gezien hebben én een grote toename zagen van het aantal bewegingen, boeken en conferenties die het evangelie centraal willen stellen. Voor wie de wereld en het Woord zien zoals J.I. Packer het zag, zijn dit geen twee verschillende ontwikkelingen.

Het was allemaal omdat een nederige dienstknecht bereid was om een inleiding te schrijven, die waarschijnlijk overschaduwd zou worden door een geweldig boekwerk. Maar de Heere Jezus heeft ons geleerd hoe het werkt: ‘Wie onder u groot wil worden, die moet uw dienaar zijn’ (Mattheüs 20:26).

J.I. Packer was een groot man. Of hij nu alle aandacht had voor de detectives van mijn vrouw, een onbekende predikant hielp om een conferentie van de grond te krijgen, theologisch afvalwater afvoerde, honderd aanbevelingen schreef voor boeken van anderen of de herpublicatie van John Owen ondersteunde. Dit was nu gereformeerde theologie in de handen van een dienstknecht. Of, zoals hij het zelf gezegd zou hebben, dit was nu het bijbelse evangelie in de handen van een dienstknecht.

Het bericht Gereformeerde theologie in de handen van een dienstknecht verscheen eerst op Geloofstoerusting.

In een interview met The Christian Post zei Getty dat veel moderne aanbiddingsliederen zich richten op emotie in plaats van op gezonde leer en Bijbelse waarheden. ‘Dit’, zei hij, ‘leidt tot een generatie die slecht is toegerust om het christelijk geloof werkelijk te begrijpen of te verdedigen’.

‘Een oprecht en toegewijde generatie begint niet zozeer met ons ontdoen van emoties; het begint met een oprecht zicht op wie de God van de Bijbel is,’ legde hij uit. ‘Meer dan 75 procent van wat ‘de belangrijkste liederen van het christelijk geloof’ worden genoemd, gaat over de eeuwigheid, de hemel, de hel en het feit dat we vrede met God hebben. Toch heeft minder dan 5 procent van de moderne aanbiddingsliederen het over de eeuwigheid.’

‘Ik ben er van overtuigd dat de moderne aanbiddingsbeweging een beweging is die gericht is op culturele relevantie.’

‘Veel aanbiddingsliederen zijn gericht op deze wereld’, zei Getty. ‘Ik ben er van overtuigd dat de moderne aanbiddingsbeweging een beweging is die gericht is op culturele relevantie. Het is daarmee een ontkerstening van Gods volk. En dat is absoluut gevaarlijk. Genoeg is genoeg. Dit gaat ons echt niet helpen om een oprechte generatie op te bouwen’.

Keith Getty en zijn vrouw, Kristyn, zijn gedreven om een reformatie in aanbiddingsmuziek te bevorderen: ‘Een deel van onze aanpak is om de huidige generatie de belangrijkste hymns van het christelijk geloof te leren kennen,’ vertelde Getty aan Christian Post. ‘Het gaat niet om een fascinatie voor een bepaalde tijd, maar om het schrijven van liederen die het Evangelie uitleggen en tegelijkertijd mooie kunst is.

Mooie kunst houdt stand,’ zei hij. ‘Een lied dat je 50 jaar zingt, is uiteindelijk waardevoller dan een lied dat je 50 maanden zingt. We leven in de meest opwindende tijd om christen te zijn, maar het is ook de meest uitdagende tijd. Het idee dat het christendom cool of gemakkelijk is, is niet Bijbels. Het zet de huidige generatie op het verkeerde been. Door middel van muziek willen we gelovigen opbouwen om Christus dieper te kennen en Hem liefhebben.

Het idee dat het christendom cool of gemakkelijk is, is niet Bijbels

Een nieuw album met hymns

In oktober ‘19 brachten de Getty’s hun album ‘Sing! An Irish Christmas – Live in het Grand Ole Opry House’ uit. ‘We promoten liederen waarvan we willen dat jullie het de komende jaren in de huizen en kerken zingen’, aldus de Noord-Ierse christelijke zangeres. ‘De kern van dit album is om de luisteraars de belangrijkste kerstliederen van het christelijk geloof te leren kennen; om ze zelf en samen als gezin tijdens de kerst te zingen.’

Getty, die al 10 jaar kerstmuziek schrijft, zegt dat hij voortdurend getroffen wordt door de ‘pastorale’ impact van kerstliederen op het publiek. ‘Tijdens een koude winteravond, kijk ik naar de mensen die dicht bij elkaar zitten en zingen: ‘Come Thou Long Expected Jesus’, en ik vraag me af welk verdriet of welke teleurstellingen ze dit jaar hebben gehad,’ vertelt hij. ‘Welk doktersnieuws hebben ze dit jaar gehad; welke persoon is er deze kerst niet meer bij? Welk aspect van hun leven moet het weten dat Christus zal komen?’

Andere bekende liederen zoals ‘Silent Night’ en ‘God Rest Ye Merry Gentleman’ benadrukken het belang van het houden van een rustdag zei Getty. ‘Mensen in Manhattan begrijpen niet wat ‘rust’ is. Ze blijven proberen om alle ballen in de lucht te houden: kinderen, kerk, de familieruzies en de kerstvoorbereidingen. In de stilte ‘Silent Night’ zingen is zo helend,’ benadrukte hij.

Volgens Getty combineert het nieuwe album ‘Sing! An Irish Christmas’ zijn liefde voor historische kerstliederen en zijn passie voor gemeentezang. ‘Wat kan er – in een cultuur waar het huwelijk in een staat van verwarring verkeert, kinderen opgroeien in instabiele gezinnen en waar we niet eens een openhartige discussie over sociale en politieke kwesties kunnen voeren – dieper raken dan mensen die samenkomen om over het Christus-kind te zingen?’, zei hij. ‘Wat kan een gemeente meer opbouwen dan het goede nieuws van het Evangelie?’

De waarde van de Sing! conferenties

Drie jaar geleden lanceerden de Getty’s – die dit jaar een ‘Dove Award’ wonnen voor het Inspirerende Album van het Jaar – de Sing! conferentie om kerkleiders, predikanten en muzikanten samen te brengen en op die manier samen de verbinding tussen muziek, theologie en kunst te onderzoeken.

Tegenwoordig is de Sing! conferentie een wereldwijd evenement. Dit jaar organiseerde het echtpaar uitverkochte Sing! conferenties in de Belfast Arena in hun geboorteland Noord-Ierland en nog één in de Usher Hall in Edinburgh, waarmee de eerste Sing! wereldwijde arenatournee van start ging.

In augustus ’19 spraken John Piper en Joni Eareckson Tada tijdens de Sing! conferentie in Nashville en waren er muzikale optredens van onder andere de Getty’s, Ellie Holcomb en Trip Lee te horen. Meer dan 13.000 mensen kwamen naar het driedaagse event, van wie bijna de helft jonger dan 40 jaar was.

Christendom hoeft niet cool te zijn

‘We denken dat na dit jaar, met het aantal universiteiten dat betrokken raakt, de meerderheid van de bezoekers van de Sing! conferentie jonger dan 40 jaar zal zijn’, aldus Getty. ‘Er zijn 82 kerkelijke muziekconferenties in Amerika en dit is de grootste. En dit is de enige die niet samenwerkt met de hedendaagse radio. We maken geen gebruik van de licht-camera-actie elementen waar de nieuwste generatie druk mee is. Wij hebben dat allemaal terzijde gelegd, maar toch krijgen wij meer bezoekers van onder de 40 dan welke conferentie met kerkmuziek dan ook.’

De huidige jongerengeneratie wil weten: ‘is dit waar of niet?’

Volgens de songwriter geeft het succes van de Sing! Conferentie aan dat de jongere generaties ‘minder overtuigd zijn van de hype om het christendom cool te laten lijken’. ‘Ze willen weten: ‘is dit waar of niet”, zo betoogde hij. ‘Mensen denken dat deze conferentie conservatief is, en tot een bepaalde hoogte is dat ook zo, maar het scala aan de aanwezige kerkelijke denominaties is vrij breed. Ze hebben allen grote zorg om wat de volgende generatie zingt en weten niet wat ze moeten doen’.

‘Wij hebben niet alle antwoorden,’ voegde Getty eraan toe, ‘maar we proberen mensen ertoe aan te zetten om de Bijbelse leer te bezingen en doen ons best om hymneschrijvers betrokken te krijgen die hoogwaardige en kunstzinnige muziek schrijven.

Het bericht ‘Moderne aanbiddingsliederen zijn absoluut gevaarlijk’ verscheen eerst op Geloofstoerusting.