Na deze uitleg wil ik de geschiedenis van de besnijdenis van Jezus Christus op onszelf toepassen. Laten we er drie dingen uit meenemen: een element uit de geloofsleer, een vertroosting en een vermaning.

In deze Jezus moeten we geloven

Uit de geloofsleer moeten we onthouden dat dit Kindje, geboren uit de maagd Maria, niet zomaar door mensen een naam is gegeven. Nee, Hij is op goddelijk bevel Jezus genoemd, dat wil zeggen, Zaligmaker. Die naam draagt Hij niet tevergeefs, want Hij is ook inderdaad een Zaligmaker, die Zijn volk verlost van hun zonden. Hem moeten we belijden en volgen. In Hem moeten wij geloven en op Hem moeten we vertrouwen als de ware, enige en volkomen Zaligmaker. In Hem alleen moeten we de verlossing van zonden zoeken en alle zaligheid. Want zó zegt Petrus het in Handelingen 4:12: ‘De zaligheid is in geen ander, want er is onder de hemel geen andere Naam onder de mensen gegeven waardoor wij zalig moeten worden.’

Een zalig Nieuwjaar

Hieruit kunnen we vervolgens ook een heerlijke troost afleiden voor alle gelovigen. Deze troost geldt in het bijzonder voor hen die door de overdenking van hun verdorvenheid, zonden en gebreken soms alle moed verliezen. De troost ligt hierin dat we weten dat Jezus is besneden en zich zo aan de wet heeft onderworpen. Hij deed dat voor ons: om ons van het strenge oordeel en van de vloek van de wet te bevrijden.

De naam Zaligmaker draagt Hij niet tevergeefs, want Hij is ook inderdaad een Zaligmaker, die Zijn volk verlost van hun zonden.

Juist hierdoor heeft Jezus Christus ons een zalig en gelukkig Nieuwjaar geschonken. Dat is ook precies de reden waarom Hij naar de aarde is gezonden, zoals we dat lezen in Jesaja 61:1-2: ‘om een blijde boodschap te brengen aan de zachtmoedigen. (…) om te verbinden de gebrokenen van hart, om voor de gevangenen vrijlating uit te roepen en voor wie gebonden zaten, opening van de gevangenis; om uit te roepen het jaar van het welbehagen van de HEERE (…); om alle treurenden te troosten.’ Zo staat het ook in Hebreeën 2:15: ‘(…) en allen te verlossen die door angst voor de dood gedurende heel hun leven aan slavernij onderworpen waren’.

Een nieuw jaar – een vernieuwd leven?

De vermaning die we uit deze geschiedenis mee naar huis moeten nemen, is een oproep tot heiliging en vernieuwing van ons leven. (…)

Wat een schande is het als het kalenderjaar zich vernieuwd, maar wij onveranderd blijven.

Laten we vergeten wat achter ons ligt en ons uitstrekken naar wat voor ons ligt (Filippenzen 3:14). Laten we nieuwe mensen worden. ‘Wie gestolen heeft, moet niet meer stelen’ (Efeze 4:28). Wie in dronkenschap, onkuisheid, haat en nijd heeft geleefd, moet dat loslaten. Laat hem rechtvaardigheid, geloof, liefde en vrede najagen (2 Timotheüs 2:22).

Wat een schande is het als het kalenderjaar zich vernieuwd, maar wij onveranderd [‘oude knechten’] blijven; als wij veel jaren ontvangen en maar weinig vorderen in heiliging. ‘Wie rechtvaardig is, laat hij nog meer gerechtvaardigd worden’ (Openbaring 22:11). Laat wie een goede en vruchtbare wijnrank is, pogen nog meer vrucht te dragen. ‘Goedertierenheid en trouw ontmoeten elkaar, gerechtigheid en vrede kussen elkaar. Trouw komt op uit de aarde, gerechtigheid ziet uit de hemel neer. Ook geeft de HEERE het goede’ (Psalm 85:1-13).

Bron: Justus Bulaeus, Huys-Postille (Amsterdam 1618), 135-136, 137 – hertaling Kees de Wildt.

Het bericht Het jaar vernieuwd, ** maar jij onveranderd? verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Die vraag stel ik mezelf vaker. Waarom preek ik zo nu en dan eigenlijk? Waarom schrijf ik dit artikel? Waarom ga ik regelmatig in op het verzoek om iets voor te dragen op de singins van Geloofstoerusting en Jij daar? Waarom schrijf ik liederen? Waarom stuur ik iemand een kaart? Trouwens, waarom som ik al deze activiteiten op dit moment eigenlijk op in dit artikel? Ik stel de vraag ook wel eens aan anderen. Niet hardop, maar in mijn hoofd. Waarom schreef die theoloog zo’n indrukwekkend boek? Waarom zingt dat ene meisje solo in het koor? Waarom staat die predikant zondag aan zondag op de kansel? Waarom deelt die jongen regelmatig zijn getuigenis?

Het ‘waarom’ in deze vragen is een kritisch waarom. Een spiegel voor mezelf in de eerste plaats, maar ook voor anderen. Wat heeft een mens ongemerkt zichzelf op het oog in wat hij of zij doet voor Gods Koninkrijk. Wat is de verleiding groot om inspirerend gevonden te willen worden. Wat krijgen we graag een compliment over onze mooie stem of over ons respectabele betoog of over onze bemoedigende preken. Hoe groot is de verleiding om ‘goed’ gevonden te willen worden. Goed in de zin van inspirerend of meelevend of bevindelijk of leerzaam of onderlegd.

‘We geven U glorie, maar misschien kunt U daarvan ook wat met ons delen.’

In een negatieve bui kan ik me niet aan de indruk onttrekken dat velen van ons soms meer zichzelf op het oog hebben dan God. Ik moet denken aan dat ijzersterke lied van Ross King genaamd ‘The Show’, waarin hij onder andere zingt: ‘We’ll give you some glory. Maybe You can share a little with us.’ (Vert.: ‘We geven U glorie, maar misschien kunt U daarvan ook wat met ons delen.’) Het refrein verderop laat er ook geen gras over groeien: ‘We’ve got a lot of He must increase in our songs, but all of our I must decrease is gone.’ (Vert.: In onze liederen zingen we veel dat ‘Hij meer moet worden’, maar het ‘ik moet minder worden’ is er volledig uit verdwenen.)

Ooit hoorde ik het verhaal van dat ene echtpaar, dat na afloop van een muziekavond vroeg aan de zangeres of ze wel tot eer van God had gezongen. De zangeres was op zijn zachtst gezegd niet blij met die vraag. Had het echtpaar misschien de spijker op z’n kop geslagen? Is de mens niet heel gauw als een ballonnetje, zoals mijn predikant laatst zei, die maar al te snel stijgt tot aan het plafond… totdat God een doorn in het vlees prikt…?

Wat een verademing is het als je mensen tegenkomt, die nederig zijn.

Met mijn vrienden besloten we tijdens de jaarwisseling om wat woorden op een briefje te schrijven, die we dan aan het einde van dit jaar weer eens tevoorschijn kunnen halen. Nu ik dit artikel schrijf, bedenk ik me dat ik ‘nederigheid’ er eigenlijk wel op had willen schrijven. Wat een verademing is het als je mensen tegenkomt, die nederig zijn. Die wát ze doen, van harte doen, voor de Heere en niet voor de mensen (Kolossenzen 3:23). Zo wil ik ook zijn. Volledig. Vol van God, ledig met betrekking tot mijn eigen ego.

En jij? Beste zangeres die dit leest, wil je er eens over nadenken waarom je eigenlijk liederen over God zingt voorin de kerk? En u, geleerde theoloog met inspirerende boeken op uw naam, wilt u er eens over nadenken waarom u gepubliceerd heeft wat u gepubliceerd heeft? Beste prediker van het Goede Nieuws, hoeveel eer van mensen heeft God als het ware ‘met u moeten delen’ in de achterliggende jaren van uw predikantschap? Zult u, zal jij, zal ik erop letten dat we niet onszelf in de schijnwerpers laten zetten in het komende jaar, maar alleen de Allerhoogste? Zullen we God vragen om ons nederig te maken?

Het is nota bene een opdracht van God zelf. ‘Wees met nederigheid bekleed, want God keert Zich tegen de hoogmoedigen’, zeggen Petrus en Jakobus (1 Petrus 5:5, Jakobus 4:6) ‘Maar’, zo vervolgen ze dan – en dat is Evangelie: ‘aan de nederigen geeft Hij genade.’ Daarom wil ik er toch om bidden, zo aan het begin van dit nieuwe jaar – voor de zoveelste keer met dat oude lied: ‘Neem mijn leven, laat het Heer, toegewijd zijn aan Uw eer.’

Want Hij moet méér worden en ik minder.
Niet mijn naam, maar Zijn Naam moet eeuwig eer ontvangen.
Niet meer ‘ik’ moet leven, maar Christus in mij.

God geve het u, jou en mij in het nieuwe jaar: nederigheid. En mét de nederigheid:

Genade.

Het bericht Ballon verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Zijn naam is Jezus. Als wij dus worden aangevochten vanwege van onze zonden, moeten we ons verheugen. Hij is immers de Jezus die ons van onze zonden kan en wil verlossen. Dat zei de engel Gabriël. Dat getuigt ook Jezus zelf, die de mond van de waarheid is. Ook de apostelen en alle profeten getuigen dat iedereen die in deze Jezus gelooft, vergeving en kwijtschelding van zijn zonden en misdaden zal ontvangen (Handelingen 10:43).

Dan zeg je misschien: ‘Wat de engel Gabriël over de naam van Jezus zegt, vind ik wel heel troostrijk. Maar hij zegt erbij dat Jezus alleen Zijn volk zal zalig maken (Mattheüs 1:21).’

Dan antwoord ik: Zeker, het is waar dat Hij Zijn volk zal zalig maken, namelijk hen die met heel hun hart ernaar zoeken en verlangen om door Jezus zalig te worden.

Misschien zeg je dan: ‘Ja, dat weet ik, maar heb ik niet te veel zonden gedaan?’

Dan antwoord ik: Pas op dat je niet net als Kaïn zegt: ‘Mijn misdaad is te groot om vergeven te worden’ (Genesis 4:13). Want al zouden we dubbel zo veel zonden en gebreken hebben, toch wil God ons die vergeven en Hij wil onze gebreken helen en genezen (Psalm 103:3). Jezus roept dat ook zelf uit in Mattheüs 11:28: ‘Kom naar mij toe, allen die vermoeid en belast bent, en Ik zal u rust geven.’ Ergens anders zegt Hij het nog vriendelijker: ‘Wie tot Mij komt, zal Ik beslist niet uitwerpen’ (Johannes 6:37).

Misschien houd je nog steeds vol en zeg je: ‘Ja, dat weet ik, maar de Heere vereist van de Zijnen dat ze na hun bekering niet meer zondigen. Helaas heb ik na mijn bekering nog zo ontzettend vaak gezondigd.’

Dan antwoord ik: De Heere weet heel goed dat wij in dit leven de volkomenheid absoluut niet kunnen bereiken en Hij denkt eraan dat wij zwak zijn, niet meer dan stof (Psalm 103:14). Daarom geldt: als wij ons van ganser harte bekeren, zal Hij ons zeker tot Zijn kinderen aannemen. Hij zegt dat zelf in Jeremia 3:22: ‘Keer terug, afkerige kinderen, Ik zal u van uw afdwalingen genezen.’ Dat zegt Paulus ook in Romeinen 5:8-9: ‘God echter bevestigt Zijn liefde voor ons daarin dat Christus voor ons gestorven is toen wij nog zondaars waren. Veel meer dan zullen wij, nu wij gerechtvaardigd zijn door Zijn bloed, door Hem behouden worden van de toorn.’

Natuurlijk moeten we naar volkomenheid streven, zoals oprechte gelovigen doen. Met de apostel Paulus bidden we de Heere tot drie keer toe – dat wil zeggen, we bidden Hem vurig – of Hij de prikkel van de zonde uit ons vlees wil wegnemen. Wat de Heere Paulus toen antwoordde, zegt Hij nu ook tegen ons: ‘Mijn genade is voor u genoeg, want Mijn kracht wordt in zwakheid volbracht’ (2 Korinthe 12:9). Daar zie je dus dat God wil dat wij in onze gebreken roemen, opdat zo de macht van onze Heere Jezus Christus in ons mag wonen. Hij geeft ons doornen in het vlees, opdat we ons niet zouden verheffen, maar des te meer gaan verlangen naar het koninkrijk der hemelen en met de apostel Paulus zeggen: ‘Ik ellendig mens, wie zal mij verlossen uit het lichaam van deze dood? (Romeinen 7:24).

We moeten ons dus door onze gebreken en zwakheid niet laten ontmoedigen. Als ons hart maar oprecht is voor God, zodat we Christus echt liefhebben en het ons voornemen is in Hem te leven en te sterven, dan geldt: ‘Dus is er nu geen verdoemenis voor hen die in Christus Jezus zijn’ (Romeinen 8:1).

Verder moeten we er ook aan denken dat onze Zaligmaker niet alleen Jezus heet om Zijn verdienste, maar ook om de krachtige manier waarop Hij Zijn Heilige Geest schenkt aan allen die Hem daarom bidden. Hoe zwak we ook zijn, als we maar in Hem geloven en Hem om Zijn Heilige Geest bidden, dan zal Hij ons die ook geven, om ervoor te zorgen dat we met onze nieuwe gehoorzaamheid zo ver komen dat God de Heere met ons wordt verzoend. ‘Hij is getrouw en rechtvaardig om ons de zonden te vergeven en ons te reinigen van alle ongerechtigheid’ (1 Johannes 1:9).

In deze vriendelijke naam van Jezus mogen we ons verheugen en troost vinden. Dat geldt niet alleen in onze gebeden, ons verdriet en onze aanvechting, maar zelfs oog in oog met de bittere dood. Want ieder die zalig sterft, sterft in de zo troostrijke naam van Jezus. ‘Heere, denk aan mij, als U in Uw Koninkrijk gekomen bent’ (Lukas 23:42), bad de misdadiger die rechts naast Jezus hing. Stefanus bad: ‘Heere Jezus, ontvang mijn geest’ (Handelingen 7:59).

Stervenden vinden nog altijd troost in deze naam Jezus. Daarom kan ik je geen betere raad geven dan dat je midden in de bittere dood vasthoudt aan deze Jezus en je met de hand van het geloof Hem toe-eigent. Zo krijgen we zekerheid van de hoop op het eeuwig zalig leven, door Jezus Christus, die dit met Zijn bloed voor ons heeft verworven.

Uit: Abraham Scultetus, Kerck-postille (Amsterdam 1643), 44r-45r. Bewerking: Kees de Wildt.

Het bericht Troost in de naam van Jezus verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Voornemens zijn zo populair omdat ze inhaken op iets wat fundamenteel is voor de mensheid: We zijn van nature liefhebbers van onszelf (2 Timotheüs 3:2). Zonder een nieuw hart blijven we ons hele leven bij onszelf in en uit de gratie vallen – we haten onszelf voor iedere onzekerheid en mislukking, maar zijn ook steeds op zoek naar redenen om onszelf te excuseren, promoten en prijzen. Voornemens leiden tot grote jaarlijkse rituelen en offers op het altaar van ons eigen Ik.

Zelfverbetering voelt zo opwindend, zo hoopvol, zo bevrijdend – tenminste in theorie (of in advertenties van Nike). Maar voornemens kunnen verworden tot pleisters die we opplakken om maar niet onze relatie met Jezus echt te hoeven verdiepen. We voelen ons betere christenen, ook al zijn we niet dichter bij Christus, en daarom ook niet dichter bij het aanpakken van het hart áchter onze rusteloosheid, onzekerheid en schuldgevoel.

Dus, speelt zelfverbetering een rol in het christenleven, en zo ja, welke dan? Is er iets speciaal christelijks aan zelfverbetering?

Vlam in de pan-theïsme

Don Carson stelt dezelfde vraag als hij het pantheïsme uitlegt (en weerlegt) – het geloof dat ‘god’ en het universum geen onderscheiden entiteiten zijn, maar een eenheid. Pantheïsme pakt de problemen van zonde en kwaad niet aan door offer en vergeving, maar door introspectie en persoonlijke verandering. Door zelfverbetering wordt het kwade langzaamaan uitgeroeid. Carson antwoordt: “Zelfverbetering moet niet verward worden met het nastreven van Koninkrijks-gerechtigheid” (‘How Long, O Lord?’, pagina 31).

Terwijl hij de ik-gerichtheid in het pantheïsme veroordeelde, hoorde ik hem preken tot ‘Nieuwjaars-christenen’. ‘Nieuwjaars-christenen’ hebben allerlei goede voornemens op 1 januari – een dieet, sporten, slapen, zelfs geestelijke discipline – in de veronderstelling dat de christelijke missie stapje voor stapje wordt volbracht door steeds een nieuw goed voornemen uit te voeren. Maar hoeveel van onze voornemens zijn geen echte Koninkrijks-gerechtigheid, maar eerder een soort zelfverbetering?

De voornemens die standhouden en vrucht dragen zullen lijken op kruisdragen, niet op het opbouwen van een mooi CV. De rest is slechts een vlam in de pan – dit jaar, en in de eeuwigheid.

Sterf-aan-je-zelf-verbetering

Je denkt nu wellicht: ‘Natuurlijk behaagt het God als ik beter eet. Ik zorg goed voor het lichaam dat Hij me gaf’. Of: ‘Natuurlijk behaagt het God als ik drie keer per week ga sporten. Ik voel me gezonder en heb meer energie als ik regelmatig sport’. Of zelfs: ‘Natuurlijk behaagt het God als ik elke dag tien minuten in mijn Bijbel lees. Ik lees tenslotte de Bijbel’.

Toen ik Carsons boek las, werd me duidelijk hoe ik-gericht onze geestelijke groei kan worden, vooral in een maatschappij die geobsedeerd is door het zorgen voor jezelf. Het kan zo Christelijk voelen om beter voor onszelf te zorgen, om onszelf te verbeteren op al die manieren die de wereld ook aan mensen aanraadt – dieet, sport, slaap, zelfs meditatie, en waarschijnlijk gebed.

Wat maakt Christelijke ‘zelfverbetering’ verschillend van enig ander soort gezondheids- en welzijnsleefregel? De ‘zelf’ die verbeterd wordt, wordt plotseling een dienaar van anderen – een nederige, bewuste, blije arbeider voor andermans vreugde in Jezus. De apostel Paulus zou gezegd kunnen hebben: ‘[Maak geen voornemens voor persoonlijke groei] uit eigenbelang of eigendunk, maar laat in nederigheid de een de ander voortreffelijker achten dan zichzelf. Laat eenieder niet alleen oog hebben voor wat van hemzelf is, maar laat eenieder ook oog hebben voor wat van anderen is.’ (Filippenzen 2:3-4).

Christelijke goede voornemens en discipline gaan niet over zelfvervulling of zelfbehoud, maar over het vergroten van onze capaciteit om aan onszelf te sterven in naam van de liefde.

Vastbesloten om het eigen ik op te geven

Je kunt naar je Bijbel rennen om ‘zelfverbeterings-verzen’ op te zoeken. Het zal je niet meevallen om een opdracht (of zelfs maar toestemming) te vinden om je eigen groei en rijping na te streven op een manier die niet direct en meteen invloed heeft op andere mensen.

In plaats van zorg voor onszelf, zul je zelfbeheersing en zelfverloochening vinden. Het Christendom dat we in de Schrift vinden gaat niet over zelfverbetering; het is zelfverzaking, het opgeven van ons eigen ik. Jezus zegt: ‘Als iemand achter Mij wil komen, moet hij zichzelf verloochenen, zijn kruis dagelijks opnemen en Mij volgen.’ (Lukas 9:23). Dat ruikt heel erg anders dan de moderne zorg voor onszelf.

Op een vergelijkbare manier zegt Paulus: ‘Wie gestolen heeft, moet niet meer stelen, maar zich liever inspannen om met de handen goed werk te doen, om iets te kunnen delen met wie gebrek heeft’ (Efeze 4:28). Niet opdat hij niet meer in de verleiding komt om te stelen, maar zodat hij iets heeft om te delen. Dit is van toepassing op werk en financiën, maar ook op sporten, beter eten, meer (of minder) slapen, en Bijbellezen. Trainen om kracht en uithoudingsvermogen te winnen om lief te hebben. Let op wat je eet om gezondheid en energie te houden om lief te hebben. Lees de Bijbel om de voorraadschuur van je ziel te vullen zodat je iets hebt om te delen in liefde.

Discipline in Jezus’ naam is altijd met de houding van een dienaar, niet om jezelf te dienen.

Vruchten van het eigen ik

Maar hoe zit het dan met de vrucht van de Geest? ‘De vrucht van de Geest is echter: liefde, blijdschap, vrede, geduld, vriendelijkheid, goedheid, geloof, zachtmoedigheid, zelfbeheersing’ (Galaten 5:22). Als je die lijst leest, en steeds ‘mij, mij, mij, mij, mij, mij, mij, mij, mij, mij’ hoort, dan heb je Paulus’ punt helemaal gemist. We verbergen dit soort vrucht niet in onze binnenkamer om er zelf van te genieten. Elke vrucht is een uiting van waar Christelijk geloof en blijdschap richting iemand anders.

We weten dit omdat Paulus deze negen afzet tegen een andere lijst: ‘Het is bekend wat de werken van het vlees zijn, namelijk overspel, hoererij, onreinheid, losbandigheid, afgoderij, toverij, vijandschappen, ruzie, afgunst, woede-uitbarstingen, egoïsme, onenigheid, afwijkingen in de leer, jaloersheid, moord, dronkenschap, zwelgpartijen, en dergelijke’ (Galaten 5:19-21). Dit zijn geen geheime zonden. Dit zijn zonden die ons thuis verwoesten, onze kerk vernielen, onze relaties te gronde richten.

De vrucht van de Geest (in het volgende vers) is het tegenovergestelde: het bewijs van genade die ons thuis versterkt, onze kerk opbouwt, onze relaties verstevigt – we vinden zelfs geen zinspeling op geïsoleerde zelfverbetering. Dit is het bovennatuurlijke werk van een grootse God door ons heen richting een man of vrouw, ouders of kinderen, collega’s, buren en gemeenteleden. De Geest maakt ons tot een voedselmarkt, geen geheime tuin.

Vloeien jouw goede voornemens over?

Als we grotere persoonlijke tevredenheid en zelfwaardering ervaren door onze nieuwe disciplines, maar ze geen positieve impact hebben op de mensen om ons heen (maar misschien zelfs ten koste gaan van hen), dan zeggen onze voornemens niets goeds over Jezus. Vreugde die niet overvloeit, is niet liefdevol. En vreugde die niet liefheeft is niet christelijk – en is niet zoveel waard als dat we denken (1 Korinthe 13:3). Jaag naar aanstekelijke vreugde, opofferende vreugde, overvloeiende vreugde.

De vermaning is niet om goede voornemens of persoonlijke discipline of gezonde eet-, sport- of slaap gewoontes op te geven. Helemaal niet. We moeten op allerlei manieren streven naar persoonlijke gezondheid, groei en rijping – maar niet voor ons eigen bestwil. Maak en houd goede voornemens die liefde voortbrengen en niet slechts zelfverbetering.

Het bericht Hoe christelijk zijn goede voornemens? verscheen eerst op Geloofstoerusting.