Op een bepaalde manier kennen ze ook een verhaal over waar het met de wereld naartoe gaat. Ik bedoel, het kan zijn dat ze een soort klimaatcatastrofe verwachten, maar ze kennen daarmee wel een oorsprongsverhaal en eschatologie. Op basis van dat verhaal trekken ze bepaalde conclusies. Ze concluderen bijvoorbeeld dat er geen absolute waarheid en geen absolute moraal bestaan, omdat er geen autoriteit is die het verhaal heeft laten beginnen en het verhaal stuurt, leidt enzovoort.

Bij de interpretatie van de Bijbel is belangrijk om te zien hoe de bijbelschrijvers zichzelf in het grotere verhaal inpassen. Een voorbeeld hiervan is het boek Daniël, waar Daniël in de eerste verzen het land Sinear noemt. Door Sinear te noemen als de plaats waar Babylon ligt, plaatst Daniël zich in het grote verhaal dat in Genesis begon. Hij leert zijn lezers hoe zij de locatie van Babylon moeten interpreteren door die te verbinden met de plaats waar de toren van Babel in Genesis 11 werd gebouwd.

De bijbelauteurs doen dit op verschillende manieren. Het is onze taak om na te gaan hoe zij zich in het grotere verhaal een plaats geven.

Het bericht Waarom is het belangrijk dat lezers van de Bijbel het grotere verhaal begrijpen? verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Van groot naar klein

Terwijl ik werkte aan dit grotere boek, getiteld ‘God’s Glory in Salvation Through Judgment’, had ik het gevoel dat ik echt begon te begrijpen wat mensen proberen te doen als ze zich bezighouden met deze discipline van ‘bijbelse theologie’. Toen het grotere boek afgerond was, had ik het gevoel dat ik de hoofdlijnen ervan kon samenvatten in een kernachtige weergave ervan.

Wat is bijbelse theologie?

Dus dit vertaalde boek heeft geen voetnoten. Het is ook niet zozeer een academisch werk als wel een inleidend werk. Het is bedoeld om mensen te helpen begrijpen dat bijbelse theologie een poging is om het interpretatieve perspectief van de bijbelse auteurs te begrijpen en te omarmen. Ik probeer te achterhalen hoe het interpretatieve perspectief of het wereldbeeld van de bijbelse auteurs eruit zag.

Ik beweer dat er grote concepten zijn die je wereldbeeld vormen, zoals het overkoepelende verhaallijn waarin je jezelf en de wereld begrijpt, de waarheden die je ontleent aan dat grote verhaal, het gedrag dat overeenkomt met het verhaal of daar juist mee in tegenspraak is, de cultuur en de groep van mensen die het eens zijn over wat normatief is in relatie tot het verhaal van de Bijbel, de manier waarop we moeten reageren op de Auteur van het verhaal, God, en we Hem danken en lofprijzen. En het laat ons ook de dingen zien waar we waarde aan moeten hechten.

Bijbelse auteurs beter begrijpen

Vervolgens is er ook nog zoiets als patronen die zich binnen het verhaal ontvouwen. Al deze concepten en symbolen die het verhaal samenvatten en interpreteren, vertellen ons meer over het wereldbeeld of interpretatieve perspectief van de auteurs. Wat ik probeer te doen, is te begrijpen hoe de bijbelse auteurs naar de wereld keken, om vervolgens samen met hen op dezelfde manier naar de wereld, het leven en de eerdere boeken van de Bijbel te kijken zoals zij deden.

Het bericht Wat motiveerde je om het boek te schrijven ‘Hoe Gods rode draad alles raakt?’ verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Dat veronderstelt dat iedereen wel weet wat predikant zijn inhoudt en wat een voorganger allemaal doet. Maar hoe komen we erachter wat zijn taak ten diepste inhoudt?

Uiteraard moeten we de Schrift raadplegen als we willen leren wat predikant zijn betekent. Maar waar in de Bijbel moeten we zijn? We zouden kunnen beginnen met het takenpakket dat impliciet aan de orde komt als Paulus beschrijft welke eigenschappen een ouderling moet bezitten (1 Timotheüs 3:1-7 en Titus 2:5-10). We zouden ook de expliciete voorschriften die aan kerkleiders gegeven worden zorgvuldig kunnen onderzoeken. Als we onder de oppervlakte van die voorschriften duiken, komt er in sommige gevallen een opvallend beeld naar boven. Neem nu Handelingen 20 vers 28 en 1 Petrus 5 vers 1 tot 3. In beide gevallen gaat het om een opdracht die gericht is aan de ouderlingen van een gemeente.

Zie dan toe op uzelf en op heel de kudde, te midden waarvan de Heilige Geest u tot opzieners aangesteld heeft om de gemeente van God te weiden [Grieks: poimainein], die Hij verkregen heeft door Zijn eigen bloed. (Handelingen 20:28)

De ouderlingen onder u roep ik ertoe op, als medeouderling en getuige van het lijden van Christus en deelgenoot van de heerlijkheid die geopenbaard zal worden: hoed [Grieks: poimanate] de kudde van God die bij u is en houd daar toezicht op, niet gedwongen, maar vrijwillig; niet uit winstbejag, maar bereidwillig; ook niet als mensen die heerschappij voeren over het erfdeel van de Heere, maar als mensen die voorbeelden voor de kudde geworden zijn. (1 Petrus 5:1-3)

In beide gedeelten wordt de belangrijkste taak van de voorganger omschreven met het Griekse werkwoord poimaino. De basisbetekenis van dit woord is ‘herder zijn, weiden’ en verwijst naar het zorgen voor de schapen (Lukas 17:7 en 1 Korinthe 9:7). Zowel Paulus als Petrus vatten het werk van een predikant samen in een woord: weiden.

In Efeze 4 vers 11 noemt Paulus voorgangers ‘herders en leraars’, waarmee hij opnieuw aangeeft dat het idee van zorg voor de kudde integraal onderdeel is van hun ambtelijk werk. In woorden zoals ‘pastoor’, ‘pastor’ en ‘pastoraat’ zien we die notie ook terug, want het Latijnse pastor betekent letterlijk herder. Het werk van een herder is dus onlosmakelijk verbonden met de bijbelse omschrijving van de taak van een voorganger of predikant.

Maar hoe komen we erachter we wat die herderstaak in de praktijk inhoudt? Als je enige kennis hebt van schapen en een beetje weet wat ze nodig hebben, krijg je al een aardig idee. Schapen moeten gevoed, verzorgd, geleid en beschermd worden. Dat doet een voorganger ook voor zijn kudde, maar dan in geestelijke zin.

De bijbelse verhaallijn van de herder

Maar de metafoor krijgt nog veel meer diepgang als we zien hoe het beeld van de herder zich door de Schrift heen ontvouwt. Uiteindelijk leren predikanten wat het inhoudt om een herder te zijn door te zien hoe God Zijn eigen kudde als een herder leidt.

Als een kudde geleid na de exodus

De Bijbelse verhaallijn van de herder begint in feite als God Zijn volk uitleidt uit Egypte, hen veertig jaar lang door de woestijn leidt en hen uiteindelijk veilig in het beloofde land brengt (in dit gedeelte van het artikel maak ik gebruik van de exegese van Timothy S. Laniak in Shepherds after My Own Heart: Pastoral Traditions and Leadership in the Bible, New Studies in Biblical Theology 20, Downers Grove, Illinois: InterVarsity Press, 2006). Over die periode verklaart Asaf in Psalm 77:21: ‘U leidde Uw volk als een kudde door de hand van Mozes en Aäron.’

God was als een herder persoonlijk aanwezig bij Zijn volk (Exodus 33:15-16). Als een herder beschermde Hij zijn volk (Numeri 14:7-9 en Deuteronomium 23:14). Als een herder zorgde God dat Zijn volk niets tekortkwam. Hij gaf hen voedsel (Psalm 78:20 en 105:40-41) en Hij genas hen (Exodus 15:26 en Numeri 21:8-9).

Als een herder bracht God Zijn volk naar grazige weiden. ‘U leidde in Uw goedertierenheid dit volk, dat U verlost hebt. U leidde hen zachtjes door Uw kracht naar Uw heilige woning’ (Exodus 15:13). Als een herder trok Hij hen liefdevol mee:

Ik trok hen met menselijke touwen, met koorden van liefde. Ik was voor hen als zij die het juk van op hun kaken omhoogtillen, en Ik reikte hem voer toe. (Hosea 11:4)

In dit alles leidde God Zijn volk door de hand van Mozes, de menselijke leider die Hij had aangewezen als hun herder (Psalm 78:19). Mozes zelf vroeg de Heere om een opvolger, zodat ‘de gemeenschap van de HEERE niet zal zijn als schapen die geen herder hebben’ (Numeri 27:17).

De Heere, de goddelijke Koning van de schepping, is ook de herder van Zijn volk. Hij weidt Zijn kudde door een menselijke herder die Hij zelf aanstelt.

David de herder-koning

Honderden jaren later zien we dit patroon terug in de regering van David en zijn huis. De Heere haalde David achter de schapen vandaan om hem als een herder over Israël aan te stellen (2 Samuel 5:1-3 en 7:8). De psalmist zingt ervan:

Hij verkoos Zijn dienaar David en haalde hem bij de schaapskooien vandaan. Van achter de zogende schapen deed Hij hem komen om te weiden Jakob, Zijn volk, en Israël, Zijn eigendom. Hij heeft hen geweid met een oprecht hart en hen geleid met zeer bekwame hand. (Psalm 78:70-72)

Zoals David zijn schapen liefdevol verzorgde en leidde, zo leidde hij Israël in het algemeen met verantwoordelijkheidsgevoel en mededogen, wijs en integer.

Toch bleef God zelf de ware herder van Israël. Het volk beleed: ‘Want Hij is onze God en wij zijn het volk van Zijn weide en de schapen van Zijn hand’ (Psalm 95:7). David, door God aangewezen als onderherder, beleed op zijn beurt zijn vertrouwen in Gods trouwe zorg, bescherming en leiding in de prachtige poëzie van Psalm 23.

Maar niet al Israëls herder-koningen leidden Israël in de grazige weiden van de gehoorzaamheid aan het woord van de Heere. Integendeel, de meesten leidden Gods volk in de onvruchtbare vlakten van afgoderij en onrechtvaardigheid. Daarom verstrooide God Zijn kudde onder de volken, als een straf op hun zonden (Leviticus 26:33, Deuteronomium 4:27 en 28:64, 1 Koningen 14:15).

Nieuwe herders tijdens een nieuwe exodus

Dezelfde God Die Zijn volk verstrooide, beloofde het echter ook weer bijeen te brengen. In Jeremia 23 vers 1 en 2 spreekt de Heere het oordeel uit over de goddeloze koningen van Israël, de herders die de schapen van Zijn weide omgebracht en verstrooid hadden. Deze herders hadden Gods volk de zorg en bescherming onthouden die het nodig had. Nu zal God hen Zijn oordelen niet onthouden. Maar daar blijft het niet bij; in vers 3 en 4 belooft God het volgende:

Ik echter, Ik zal het overblijfsel van Mijn schapen bijeenbrengen uit al de landen waarheen Ik hen verdreven heb. Ik zal hen terugbrengen naar hun schaapskooien, en zij zullen vruchtbaar zijn en talrijk worden. Ik zal over hen herders doen opstaan die hen weiden zullen. Zij zullen niet meer bevreesd zijn, ontsteld zijn of gemist worden, spreekt de HEERE.

De Heere zal zorgdragen voor het herstel van het volk. Hij zal hun herders geven die zorg voor hen dragen en hen voeden en beschermen. Hoe zullen deze herders ten dienste staan van het volk van God? Het parallelle gedeelte in Jeremia 3 vers 15 verwoordt het zo: ‘Ik zal u herders geven naar Mijn hart, die u zullen weiden met kennis en verstand.’ Het volk dat weer bijeengebracht wordt, zal door de nieuwe leiders gevoed worden met kennis en verstand van Gods Woord en Zijn wegen.

En dat niet alleen. God zal een opperste heerser doen opstaan, een nakomeling van David, die het heil van al Gods kinderen zal bewerkstelligen:

Zie, er komen dagen, spreekt de HEERE, dat Ik voor David een rechtvaardige SPRUIT zal doen opstaan. Hij zal als Koning regeren en verstandig handelen, Hij zal recht en gerechtigheid doen op de aarde. In Zijn dagen zal Juda verlost worden en Israël onbezorgd wonen. Dit zal Zijn Naam zijn waarmee men Hem noemen zal: DE HEERE ONZE GERECHTIGHEID. (Jeremia 23:5-6)

Bij deze nieuwe exodus, de terugkeer van Gods volk naar hun eigen land, zal zelfs de heerlijke verlossing uit Egypte in het niet vallen. Dit zal vanaf dat moment de gebeurtenis zijn waarnaar verwezen wordt als de naam van de Heere wordt genoemd (vers 7-8).

God zal Zijn volk dus bijeenbrengen als een trouwe herder. En God zal vele trouwe herders doen opstaan om voor Zijn volk te zorgen. Maar één specifieke herder-koning zal in het bijzonder instaan voor hun heil en ervoor zorgen dat het hun wel zal gaan onder Gods bestuur.

Ook in Jesaja 40 vers 11 vangen we al een glimp op van de nieuwe exodus, waarin God Zijn schapen weer bijeen zal brengen:

Als een herder zal Hij Zijn kudde weiden: Hij zal de lammetjes in Zijn armen bijeenbrengen en in Zijn schoot dragen; de zogenden zal Hij zachtjes leiden.

Ezechiël 34 schildert meer in detail hoe God als herder Zijn volk zal verlossen. De herders in Ezechiëls tijd weiden vooral zichzelf en niet de schapen. Ze hebben de zieken niet verzorgd en de afgedwaalde schapen niet opgezocht, waardoor Gods schapen verstrooid zijn geraakt (vers 1-6). Daarom zal God deze goddeloze herders oordelen en Zijn schapen eigenhandig redden (vers 7-10). God Zelf zal naar hen op zoek gaan, hen redden, hen bijeenbrengen in hun eigen land, hen voeden en hen naar een goede weideplaats leiden, waar ze kunnen neerliggen en rusten (vers 11-14). ‘Ik zal Zelf Mijn schapen weiden en Ik zal ze Zelf doen neerliggen, spreekt de Heere HEERE. Het verlorene zal Ik zoeken, het afgedwaalde zal Ik terugbrengen, het gebrokene zal Ik verbinden, en het zieke zal Ik versterken (…). Ik zal ze weiden zoals het hoort’ (vers 15-16).

Maar God belooft ook: ‘Ik zal over hen één Herder doen opstaan en Die zal ze weiden: Mijn Knecht David. Híj zal ze weiden en Híj zal een Herder voor ze zijn’ (vers 23). Dus God Zelf zal hun herder zijn, maar Zijn ‘Knecht David’ ook. En als God Zijn volk weer als een herder zal weiden, zal vrede, zegen, veiligheid, overvloed, vrijheid, eer en de ware kennis van God hun ten deel vallen (vers 25-31).

Jezus de goede Herder

Wie is deze herder die God over Zijn volk aanstelt? Het is Jezus, de goede Herder. Jezus was met ontferming bewogen over de schare omdat ze vermoeid en verstrooid waren, zoals schapen die geen herder hebben (Mattheüs 9:36). Jezus is de goede Herder, Die kwam om de schapen leven in overvloed te geven (Johannes 10:10), Die Zijn leven geeft voor de schapen (vers 11 en 15), die Zijn schapen kent (vers 14) en die al Zijn schapen in één kudde bijeen vergadert (vers 16).

De metafoor van Gods volk als schapen diende in de eerste instantie om Israël in de woestijn te beschrijven: hongerig, dorstig, verschroeid door de zin, nog onderweg naar hun vaderland. In geestelijke zin geldt dit allemaal ook voor de kerk van nu. Net als Israël in de woestijn zijn we nog niet in Gods rust ingegaan (Hebreeën 4:11). We krijgen niet alleen te maken met honger en ontberingen, maar ook met tegenstand en vervolging.

Nu zijn we nog zwak en zwerven we rond over de aarde, terwijl we gebukt gaan onder allerlei ontberingen. Maar in Openbaring vangt Johannes een glimp op van onze eindbestemming:

Zij zullen geen honger of dorst meer hebben, en geen zonnesteek of enige hitte zal hen treffen. Want het Lam, Dat in het midden van de troon is, zal hen weiden en zal hen geleiden naar de levende waterbronnen. En God zal alle tranen van hun ogen afwissen. (Openbaring 7:16-17)

De Heere Jezus is onze Herder, en Hij is een goede Herder. Maar er komt een dag dat Hij voorgoed onze Herder zal zijn. Dan zullen we voor eeuwig verlost zijn van honger en pijn.

Herders in het spoor van de Opperherder

Maar wat heeft dit verhaal nu te zeggen voor de herders van de gemeente? De bekende woorden die Jezus tot Petrus spreekt, wijzen ons in de goede richting. Drie keer vroeg Jezus aan Petrus of hij Hem lief had, drie keer zei Petrus ‘ja’, en drie keer droeg Jezus Petrus op om voor Zijn schapen te zorgen (Johannes 21:15-17). Het evangelie van Johannes gebruikt in dit gedeelte twee verschillende woorden voor ‘weiden’, maar ze betekenen hetzelfde. Beide woorden verwijzen naar de veelomvattende zorg die herders hun schapen geven: ze voeden, weiden, leiden, beschermen… En dat is precies het soort zorg dat voorgangers aan hun kudde besteden.

Ze moeten hun gemeente voeden met het Woord door hun de gezonde leer voor te houden (Titus 1:9-10) en het hele raadsbesluit van God te verkondigen (Handelingen 20:27). Ze moeten hun gemeente beschermen tegen verdraaiing van de waarheid en dwaalleraren (‘wolven die de kudde niet sparen’, Handelingen 20:29-31). Ze moeten hun gemeente voorgaan in een godvruchtige levenswandel (Hebreeën 13:7), om de heiligen toe te rusten tot het werk van dienstbetoon (Efeze 4:12) en goed leiding te kunnen geven aan de gemeente (1 Timotheüs 5:17). Voorgangers moeten zorgdragen voor hun gemeente door de leden liefdevol te voorzien van de raad, hulp en bemoediging die ze nodig hebben.

Kortom: voorgangers zorgen. Ze geven niet alleen om hun gemeente, ze dragen ook echt zorg voor de gemeenteleden. Ze kennen hen. Ze zoeken hen op. Ze geven hun wat ze nodig hebben, zelfs als ze zelf niet weten wat ze het meest nodig hebben of dat niet willen weten.

In dit alles vertonen voorgangers het beeld van God de Vader. Paulus schrijft aan de leiders van de gemeente in Thessalonica: ‘En wij roepen u ertoe op, broeders, hen die ordeloos leven terecht te wijzen, de moedelozen te bemoedigen, de zwakken te ondersteunen, en met allen geduld te hebben’ (1 Thessalonicenzen 5:14). Dat soort zorg op maat is precies ook wat God Zelf aan Zijn volk heeft toegezegd, als Hij belooft dat Hij het verlorene zal zoeken, het afgedwaalde zal terugbrengen, het gebrokene zal verbinden en de hele kudde zal weiden zoals het hoort (Ezechiël 34:16).

Voorgangers vertonen ook het beeld van onze Heere Jezus Christus. Nog voordat er een predikant aan te pas komt, is Hij al de Herder van het volk van God. Hij blijft als een Herder zorgen terwijl de ene voorganger komt en de andere gaat, en blijft hun Herder als de dienstjaren van alle predikanten voorbij zijn gegaan. Daarom noemt Petrus Jezus ook de Opperherder (1 Petrus 5:4). Jezus is de Spruit die God voor David heeft doen opstaan; Hij is de enige ware Herder-Koning van Zijn volk. Maar Zijn werk als herder maakt het werk van menselijke herders niet overbodig. Integendeel, het geeft hun juist kracht en ze worden erdoor toegerust.

Besef je als voorganger dat het werk dat je mag doen in je gemeente deel uitmaakt van de vervulling van een profetie? Bedenk dat God heeft beloofd om véle herders over Zijn volk aan te stellen toen Hij Zijn Opperherder over hen aanstelde (Jeremia 23:4 en 5). Deze herders zullen Gods volk weiden met kennis en verstand (Jeremia 3:15).

Hoe goed sluit jouw prioriteitenlijstje als predikant aan bij dat van de goddelijke herder? Hoe goed ken je de geestelijke noden van je schapen? Hoe veel tijd en moeite steek je erin om in deze noden te voorzien? Ben je vooral druk met de vraag hoeveel nieuwe mensen je naar de diensten weet te trekken of vraag je je vaak af hoe het geestelijk gesteld is met je gemeenteleden: dragen ze veel vrucht of is hun geloof juist verflauwd?

Ben je alert op gevaren die de zuiverheid van hun geloof bedreigen? Of laat je de schapen makkelijk ten prooi vallen aan valse leraren doordat ze in de prediking nauwelijks handvatten meekrijgen om geworteld te raken in de bijbelse leer?

Weet je welke schapen blaken van gezondheid en welke ondervoed zijn? Welke schapen geestelijk sterk zijn en welke ziek zijn? Welke schapen veilig in de schaapskooi zijn en welke ronddwalen in de woestijn?

Als je een opfriscursus nodig hebt over je takenpakket als voorganger, overdenk dan nog eens hoe God door de hele Schrift heen Zijn volk als een herder heeft geleid. Verwonder je over Zijn tedere zorg en krachtige bescherming. Neem een voorbeeld aan de manier waarop Hij vol geduld in de gaten houdt wat elk van Zijn schapen nodig heeft. Verbaas je over de diepte van Gods liefdevolle ontferming: Degene die de sterrenstelsels in Zijn hand houdt, buigt Zich tegelijkertijd voorover om de schapen op te tillen die te zwak zijn om te lopen. Bid dat God je door Zijn genade en de kracht van Zijn Geest een herder naar Zijn hart zal maken.

Bobby Jamieso is voorganger in de Capitol Hill Baptist Chruch in Washington DC. Er verschenen diverse boeken van zijn hand. In de jongste publicatie gaat hij in op het sterven en de hemelvaart van Jezus in de Hebreeënbrief. Jamieson is op Twitter te volgen via @bobby_jamieson.

Het bericht Wandelen in het spoor van de Herder verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Wat de huidige morele en seksuele revolutie zo anders maakt dan eerdere morele revoluties, is de ongekende snelheid waarmee de dingen veranderen. Eerdere generaties hadden te maken met revoluties die tientallen jaren duurden, of soms zelfs eeuwen. De huidige revolutie voltrekt zich echter met de snelheid van het licht.

Als we ons afvragen wat het antwoord van de kerk moet zijn op deze revolutie, is het belangrijk om in gedachten te houden dat het huidige debat over seksualiteit ons onvermijdelijk opzadelt met een theologische crisis. Deze crisis is vergelijkbaar met de theologische crisis die het gnosticisme in de vroege kerk veroorzaakte, of het pelagianisme in de kerk ten tijde van Augustinus. Met andere woorden: de crisis op het gebied van seksualiteit raakt aan de manier waarop de kerk denkt over het evangelie, zonde, genade en heiliging. Voorvechters van de nieuwe visie op seksualiteit eisen dat het meta-verhaal van de Schrift compleet herschreven wordt, dat de theologie op de schop gaat en dat we fundamenteel anders gaan denken over de rol van de kerk in de samenleving.

Staat ‘transgender’ in de concordantie?

Voor conservatieve protestanten die hun standpunt willen herijken of herformuleren is het zoeken naar bewijsteksten vaak de eerste reflex. Dit hermeneutische reflex is voor evangelicale christenen heel voor de hand liggend, omdat we geloven dat de Bijbel het onfeilbare Woord van God is. Zoals B.B. Warfield het verwoordt: ‘Als de Schrift spreekt, spreekt God.’

Ik wil graag benadrukken dat deze reflex niet helemaal onterecht is, maar ook niet helemaal te rechtvaardigen. Het is niet helemaal onterecht omdat de bepaalde Schriftgedeelten (zogenoemde bewijsteksten) wel degelijk direct iets te zeggen hebben over specifieke kwesties. Deze methode – ik noem het nog wel eens het concordantie-reflex – heeft echter ook zijn beperkingen. Wat gebeurt er als je worstelt met een theologische kwestie waarvoor je geen bijpassend woord kunt vinden in de concordantie?

Veel van de belangrijkste theologische kwesties zijn niet te reduceren tot het vinden van relevante woorden en het opzoeken van de bijbehorende teksten in een concordantie. Probeer ‘transgender’ maar eens op te zoeken in je concordantie. Of lesbienne. Of ivf. Die woorden staan vast niet in de lijst.

Dat komt niet doordat de Schrift ontoereikend is. Het probleem is niet dat het Woord tekortschiet, maar dat onze benadering van het Woord tekortschiet. Als je via de concordantie theologie bedrijft, houdt je een platte Bijbel over zonder context, verbond of meestervertelling – drie hermeneutische fundamenten die essentieel zijn bij het juist verstaan van de Schrift.

Een bijbelse theologie van het lichaam

Om een goed antwoord te ontwikkelen op de huidige seksuele crisis, kan de kerk niet zonder bijbelse theologie. De kerk moet leren om de Schrift in haar context te lezen, als meestervertelling, door de eeuwen heen ontvouwd langs de lijnen van het verbond. We moeten leren om elke theologische kwestie te interpreteren binnen het kader van het meta-verhaal van schepping, zondeval, verlossing en herschepping. Meer specifiek: evangelicale christenen hebben een theologie van het lichaam nodig die verankerd is in het verlossingsplan dat zich in de Bijbel ontvouwt.

Schepping

Uit Genesis 1 vers 26 tot 28 komt naar voren dat God de mens naar Zijn beeld heeft geschapen, in tegenstelling tot de rest van de schepping. Uit dit gedeelte blijkt ook dat het Gods bedoeling was dat het bestaan van de mensheid lichamelijk zou zijn. Genesis 2 vers 7 onderstreept dat nog eens. God maakt de mens uit het stof en blaast hem vervolgens de levensadem in. Dat wijst erop dat we een lichaam hadden voor we een persoon werden. Het lichaam blijkt niet zomaar toevallig met ons persoon-zijn samen te vallen. Adam en Eva krijgen de opdracht om zich te vermenigvuldigen en de aarde te onderwerpen. Dat ze een lichaam hebben, geeft hun de mogelijkheid – door Gods scheppende werk en Zijn soevereine plan – om de taak te vervullen die hoort bij het beelddragerschap.

De geschiedenis van Genesis wijst er ook op dat het hebben van een lichaam bepaalde behoeften met zich meebrengt. God gaf Adam het fruit om te eten in de hof zodat hij geen honger zou krijgen. In de scheppingsorde wordt zo al duidelijk dat Adam eindig en afhankelijk was.

Adam had ook behoefte aan gezelschap. Daarom gaf God hem een vrouw, Eva. Samen kregen Adam en Eva het mandaat om zich te vermenigvuldigen en de aarde te vullen met beelddragers van God. Dat moesten ze doen door op een goede manier gebruik te maken van de lichamelijke mogelijkheden om zich voort te planten, die God in de schepping had gelegd. Dat zou gepaard gaan met de lichamelijke vreugde die ze beiden zouden ervaren als ze één vlees zouden worden – één lichaam.

De geschiedenis van Genesis laat ook zien dat het verschil tussen man en vrouw onderdeel is van de goedheid van Gods schepping. Sekse is niet slechts een sociologische constructie waardoor mensen op voorhand in een hokje geplaatst worden, terwijl ze anders hadden kunnen kiezen uit talloze schakeringen.

Genesis leert ons juist dat verschil in sekse door God is geschapen met het oog op ons welzijn en tot Zijn eer. Geslachtelijkheid is bedoeld om de mensheid tot bloei te laten komen en wordt bepaald door de Schepper – net zoals Hij bepaalt wanneer, waar en of wij bestaan.

Kortom: God maakt Zijn beelddragers als belichaamde personen. Met dat we een lichaam krijgen, ontvangen we van God Zelf ook het geschenk en de verantwoordelijkheid van seksualiteit. We zijn gemaakt op een manier die getuigt van Gods plan met de mensheid.

Genesis zet deze hele discussie ook in het kader van het verbond. Voortplanting is niet alleen bedoeld om het menselijk ras te verbreiden. Nee, de nadruk ligt juist op het feit dat Adam en Eva zich moesten vermenigvuldigen om de aarde te vervullen met de heerlijkheid van God, die weerspiegeld zou worden in Zijn beelddragers.

Zondeval

De zondeval, de tweede episode van de heilsgeschiedenis, is funest voor Gods goede gave van het lichaam. Doordat de zonde zijn intrede doet in de wereld, wordt het lichaam sterfelijk. En wat seksualiteit betreft gooit de zondeval al de goede plannen omver die God had met de verhouding tussen man en vrouw. Eva zal ernaar verlangen om over haar man te heersen (Genesis 3:16). Adam zal hardvochtig zijn in de manier waarop hij leiding geeft (Genesis 3:17-19). Eva zal pijn hebben bij het baren van kinderen (Genesis 3:16).

De geschiedenissen die volgen laten zien hoe verkeerde seksuele praktijken elkaar opvolgen, van polygamie tot verkrachting – iets wat de Schrift met opmerkelijk veel openheid ter sprake brengt. Na al die verhalen in Genesis wordt in de boeken erna de wet gegeven, die onder meer bedoeld is om seksueel wangedrag te beteugelen. De wet geeft wettelijke kaders aan seksualiteit en de manier waarop sekse tot uitdrukking wordt gebracht. Er worden duidelijke uitspraken gedaan over de seksuele zeden, travestie, huwelijk, scheiding en allerlei andere lichamelijke en seksuele aangelegenheden.

Het Oude Testament verbindt seksuele zonde ook met afgoderij. Orgieën, tempelprostitutie en andere verschrikkelijke aanslagen op Gods goede gave van het lichaam worden allemaal gezien als onderdeel van afgodendienst. Die verbinding legt Paulus in Romeinen 1 ook. Hij schrijft over mensen die ‘de heerlijkheid van de onveranderlijke God vervangen door een beeld dat lijkt op een vergankelijk mens, op vogels en op viervoetige en kruipende dieren’ (Romeinen 1:22). ‘Zij hebben de waarheid van God vervangen door de leugen, en het schepsel vereerd en gediend boven de Schepper’ (vers 25). Het zijn mannen en vrouwen die de natuurlijke omgang met elkaar hebben opgegeven (vers 26 en 27).

Verlossing

Als het gaat over de verlossing is het goed om te beseffen dat een van de belangrijkste aspecten van onze verlossing is dat ze tot ons komt via een Zaligmaker met een lichaam. ‘Het Woord is vlees geworden en heeft onder ons gewoond’ (Johannes 1:14, vergelijk ook Filippenzen 2:5-11). De verlossing van de mensheid is tot stand gebracht door de Zoon van God Die mens werd – en Die eeuwig mens blijft.

Paulus wijst erop dat het heil niet alleen onze ziel, maar ook ons lichaam aangaat. Romeinen 6:12 spreekt bijvoorbeeld over zonde die regeert over ons sterfelijk lichaam, en dat impliceert de hoop op een lichamelijke verlossing in de toekomst. Uit Romeinen 8:23 blijkt ook dat ‘de verlossing van ons lichaam’ deel uitmaakt van onze eschatologische hoop. En zelfs nu al worden we opgeroepen om door de heiligmaking onze lichamen als een levend offer aan God te wijden (Romeinen 12:1). Bovendien beschrijft Paulus het vrijgekochte lichaam als een tempel van de Heilige Geest (1 Korinthe 6:19). Het is dus wel duidelijk dat we heiligmaking moeten zien als iets wat ook gevolgen heeft voor ons lichaam.

Net als in het Oude Testament gaat seksuele ethiek in het Nieuwe Testament over de manier waarop we onze geslachtelijkheid en seksualiteit invullen. ‘Porneia’ (seksuele onreinheid in alle mogelijke vormen) wordt categorisch veroordeeld door Jezus en de apostelen. Tegenover de gemeente van Korinthe stelt Paulus duidelijk dat seksuele zonden – hij noemt ze in 1 Korinthe 6:18 zonden tegen het eigen lichaam – de kerk en het evangelie in diskrediet brengen. Daarmee laten we immers aan de buitenwacht zien dat het evangelie gen kracht heeft gedaan in ons leven (1 Korinthe 5 en 6).

Herschepping

Tot slot komen we bij de vierde episode, het sluitstuk van de heilsgeschiedenis: de herschepping. In 1 Korinthe 15:42-57 wijst Paulus ons niet alleen op de opstanding van ons eigen lichaam in de herschepping, maar ook op het feit dat de belofte en de kracht voor die hoop ligt in de lichamelijke opstanding van Christus. In onze opstanding zullen we de eeuwige heerlijkheid in ons lichaam ervaren. Dit lichaam zal een vernieuwde en vervolmaakte voortzetting zijn van ons huidige lichamelijke bestaan, net zoals het lichaam van Jezus hetzelfde lichaam is dat Hij op aarde had, maar dan volkomen verheerlijkt.

De herschepping moeten we ons niet voorstellen als een herstel van het verloren paradijs. Het zal veel heerlijker zijn dan de hof van Eden. Zoals Calvijn opmerkt, zullen we in de nieuwe schepping God niet alleen als Schepper, maar ook als Verlosser kennen – en die verlossing betreft ook ons lichaam. We zullen lichamelijk samen met Christus regeren, zoals Hij Zelf ook als belichaamde Koning regeert.

Als het gaat om seksualiteit, zullen verschillen in sekse blijven bestaan, maar seksuele omgang niet. Niet dat seks er niet meer toe doet in de herschepping; het wordt juist vervuld. Het eschatologische bruiloftsmaal van het Lam, waar het huwelijk en seksualiteit naar verwijzen, zal eindelijk gekomen zijn. Het zal ook niet langer nodig zijn om de aarde te vullen met beelddragers van God, zoals dat in Genesis 1 het geval was. In plaats daarvan zal de aarde vol worden met de kennis van de heerlijkheid van de Heere, zoals het water de bodem van de zee bedekt.

De onmisbaarheid van bijbelse theologie

De seksuele crisis bepaalt ons erbij dat veel voorgangers door de mand vallen met hun theologische methodes. Het concordantiereflex biedt simpelweg niet de diepgravende theologische bezinning die tegenwoordig nodig is op de kansel. Predikanten en kerken moeten leren hoe onmisbaar bijbelse theologie is en moeten zich oefenen in het lezen van de Schrift met oog voor de interne logica. Het is de logica van een verhaal dat begint bij de schepping en uitloopt op de herschepping.

Er ligt een grote hermeneutische uitdaging voor ons. Bezinning is echter broodnodig willen we een bijbelgetrouw antwoord kunnen formuleren op de vragen die vanuit de hedendaagse cultuur op ons af komen.

Al Mohler is rector van het Southern Baptist Theological Seminary in Louisville (Kentucy). Op Twitter is hij te volgen via @albertmohler.

Het bericht Bijbelse theologie **en de seksuele revolutie verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Walter Kaiser wijst erop dat we de antecedente theologie van elk bijbelboek voor ogen moeten houden als we de Schriften openen (in ‘Toward an Exegetical Theology: Biblical Exegesis for Preaching and Teaching, 134-140).

De rode draad van Genesis

Als we bijvoorbeeld preken uit Exodus, zullen we de boodschap van dat bijbelboek niet goed kunnen uitleggen zolang we het los van de voorgaande context lezen. Wat aan Exodus voorafgaat, is de boodschap die overgebracht wordt in Genesis. Daar leren we dat God de Schepper van alle dingen is en dat Hij mensen naar Zijn beeld heeft geschapen – zodat mensen namens de Heere over de hele aarde zouden heersen.

Adam en Eva verzuimden echter om op God te vertrouwen en Zijn opdracht te gehoorzamen. Op de schepping volgde de zondeval, waardoor dood en ellende in de wereld kwamen. Desondanks beloofde de Heere dat de eindoverwinning behaald zou worden door het vrouwenzaad (Genesis 3:15). Er zou een diepgaand conflict volgen tussen het vrouwenzaad en het slangenzaad. Maar het zaad van de vrouw zou zegevieren.

In de rest van Genesis blijkt het zaad van de slang in de strijd tussen vrouwenzaad en slangenzaad echter opmerkelijk sterk te zijn. Kaïn slaat Abel dood; de goddelozen nemen de overhand over de rechtvaardigen, totdat alleen Noach en zijn gezin overblijven. Mensen spannen samen om een naam voor zichzelf te maken door de toren van Babel te bouwen. En toch blijft de Heere soeverein. Hij straft Kaïn. Hij verdelgt iedereen in de zondvloed, met uitzondering van Noach en zijn gezin. En Hij verijdelt de plannen voor de torenbouw van Babel.

De Heere sluit een verbond met Abraham, Izak en Jacob en belooft dat de overwinning die beloofd is in Genesis 3:15 tot stand zal komen via hun zaad. De Heere zal hun nageslacht, land en een zegen voor alle volken schenken. De belofte van nageslacht is in Genesis een centrale gedachte. Met andere woorden: Abraham, Izak en Jacob hadden het beloofde land niet in hun bezit en tijdens hun leven werden ook niet alle volken door hen heen gezegend. Maar aan het eind van het boek verhaalt Genesis van de twaalf zonen die de Heere aan Jakob schonk.

De rest van de Pentateuch in het licht van Genesis

Maar op welke manier is deze “antecedente theologie” van Genesis nu van belang bij het lezen van het boek Exodus? Het is cruciaal, want als Exodus opent met de constatering dat Israël zich overvloedig vermenigvuldigde, merken we meteen op dat de belofte van vele nakomelingen aan Abraham vervuld wordt. En dat niet alleen; komend vanuit Genesis 3, realiseren we ons dat Farao een nazaat is van de slang, terwijl Israël het zaad van de vrouw vertegenwoordigt. En in de strijd tussen vrouwenzaad en slangenzaad die in Genesis voorzegd is, vertegenwoordigt Farao’s voornemen om alle jongetjes te doden de plannen van het slangenzaad.

Als we op deze manier verder lezen in Exodus en de rest van de Pentateuch, zien we dat de bevrijding van Israël uit Egypte en de verovering van Kanaän ook alles te maken heeft met het verbond dat de Heere gesloten heeft met Abraham. De vervulling van de landbelofte krijgt zijn beslag. Bovendien krijgt Israël in zekere zin een plek in het nieuwe land als een nieuwe Adam. Net als Adam worden ze geroepen om in geloof en gehoorzaamheid te leven op de plek die de Heere hen gegeven heeft.

Zouden we Exodus lezen zonder op de hoogte te zijn van de voorafgaande boodschap van Genesis, dan zouden we het gewicht van de gebeurtenissen niet goed peilen. Dan zouden we de tekst los van zijn context lezen en ten prooi vallen aan willekeur.

Nog meer voorbeelden van antecedente theologie

Het belang van antecedente theologie is in de hele canon evident, maar we zullen onszelf tevreden moeten stellen met een paar voordelen:

• De verovering onder Jozua moeten we interpreteren in het licht van het verbond met Abraham. Het in bezit nemen van Kanaän kan gezien worden als vervulling van de belofte aan Abraham dat hij het land van Kanaän zou genieten.
• Daartegenover kunnen we de wegvoeringen van het Tienstammenrijk (722 voor Christus) en het Tweestammenrijk (586 voor Christus) waar de profeten voor waarschuwen en die in verschillende bijbelboeken beschreven worden niet los zien van de verbondsvloeken in Leviticus 26 en Deuteronomium 27 en 28. Als voorgangers en gemeenteleden de antecedente theologie van het Mozaïsche verbond niet kennen, zullen ze doorgaans niet in staat zijn om de ballingschap van Israël en Juda goed te duiden.
• Teksten waarin de komst van een tweede David wordt beloofd, gaan terug op het verbond dat eerder met David was gemaakt en waarin werd beloofd dat zijn rijk eeuwig zou duren.
• De ‘dag van de Heere’, die in de profetieën zo’n prominente plaats inneemt, moeten we zien in het licht van de belofte die aan Abraham gedaan is.

Hetzelfde geldt natuurlijk voor het Nieuwe Testament.

• We kunnen het belang van het koninkrijk van God in de evangeliën nauwelijks verstaan als we de verhaallijn van het Oude Testament niet kennen en onbekend zijn met de verbonden en beloften aan Israël.
• Dat Jezus de Messias, de Mensenzoon en de Zoon van God wordt genoemd, heeft ons vooral veel te zeggen in het licht van de voorgaande openbaring.
• Zoals Lucas al aangeeft in zijn inleidende woorden, is het boek Handelingen een voortzetting van wat Jezus is begonnen te doen en te onderwijzen en bouwt dus voort op het Oude Testament en op de bediening, de dood en de opstanding van Jezus.
• Ook de brieven zijn gefundeerd op het heerlijke heilswerk dat Jezus Christus heeft volbracht. Ze werken die zaligmakende boodschap en de vervulling van Gods beloften verder uit en passen ze toe op de situatie in de gemeenten.
• Tot slot is Openbaring alleen goed te begrijpen als de climax van de Bijbelse verhaallijn. Het is niet aan de Bijbel toegevoegd als losse appendix waar mensen allerlei spannende eindtijdtheoriën aan kunnen ontlenen. De vele zinsspelingen op het Oude Testament laten zien dat Openbaring ìs geschreven tegen de achtergrond van de Oudtestamentische openbaring. En het boek verliest ook alle zeggingskracht als we niet zien dat het de voltooiing is van alles wat Jezus Christus gedaan en onderwezen heeft.
• Dat wil niet zeggen dat de rode draad van het verlossingswerk in elk boek van de canon even nadrukkelijk zichtbaar wordt. Denk bijvoorbeeld aan de wijsheidsboeken Hooglied, Job, Prediker, Spreuken en Psalmen. Maar zelfs in deze bijbelboeken worden fundamentele dogma’s zoals schepping en val en de speciale plaats van Israël als verbondsvolk als bekend verondersteld. Soms wordt de bijzondere positie van Israël zelfs benadrukt, bijvoorbeeld als de Psalmen verhalen van de Oudtestamentische geschiedenissen. Maar de canon blijft een divers geheel, en we moeten onderkennen dat niet elk literair werk dezelfde functie heeft.

De belangrijkste boodschap voor predikanten is dat ze hun preken moeten verweven met de bijbelse verhaallijn van de heilsgeschiedenis. De mensen in de kerkbanken moeten zicht krijgen op het grote plaatje van het werk dat God heeft gedaan en nog aan het doen is. Ze moeten gaan zien hoe elk gedeelte van de Schriften deel uitmaakt van dat grote geheel. En dat brengt ons bij het volgende punt:

Het geheel bekijken door canoniek te preken

Als voorgangers mogen we ons niet beperken tot antecedente theologie. We moeten ook oog hebben voor het geheel van de Schriften, het canonieke getuigenis van de bediening, het dood en de opstanding van Jezus Christus. Als we alleen maar antecedente theologie preken, kunnen we het Woord van de waarheid niet recht snijden. Op die manier zullen we de boodschap van de Heere ook niet goed over kunnen brengen op de luisteraars van vandaag.

Als we over de eerste hoofdstukken van Genesis preken, moeten we dus ook verkondigen dat het vrouwenzaad Jezus Christus is. En dat de onderwerping van de schepping aan de zinloosheid omgekeerd zal worden door het werk van Jezus Christus (Romeinen 8:18-25). De mensen in de kerkbanken moeten horen dat de oude schepping niet het laatste woord heeft, maar dat er in Christus Jezus een nieuwe schepping is. Vanuit het boek Openbaring moeten we laten zien dat het uiteindelijk beter wordt dan het ooit is geweest en dat de zegeningen van de oorspronkelijke schepping bij wijze van spreken tien keer uitvergroot worden in de herschepping.

En wat hebben we voor boodschap als we preken uit Leviticus zonder Leviticus te zien in het licht van de vervulling in Jezus Christus? Het is onze taak om te verkondigen dat de offers van het Oude Testament vervuld zijn in het werk van Jezus Christus aan het kruis.

Ook de voedselwetten en reinheidswetten moeten canoniek geïnterpreteerd worden, zodat we inzien dat de Heere ons niet oproept om allerlei regels rond voeding en hygiëne na te leven. Deze instellingen verwijzen naar iets veel heerlijkers: de heiligheid en het nieuwe leven dat we als gelovigen ten toon moeten spreiden (1 Korinthe 5:6-8 en 1 Petrus 1:15-16).

Oog voor het verschil tussen oud en nieuw

Zoals het Nieuwe Testament duidelijk leert, zijn gelovigen niet meer onder de Mozaïsche wet (Galaten 3:15-4:7 en 2 Korinthe 3:7-18). Het was de bedoeling dat het oude verbond van kracht was voor een bepaalde periode in de heilsgeschiedenis. Nu de vervulling in Christus is aangebroken, vallen we niet langer onder het verbond dat de Heere met Israël had opgericht. Het is daarom ook een misvatting om te denken dat de wetten die golden voor het volk Israël model zouden moeten staan voor de wetgeving van hedendaagse staten, zoals de theonomisten voorstaan.

We moeten in onze prediking onderkennen dat er een verschil is tussen Israël als het volk van God en de gemeente van Christus. Israël was als theocratisch volk zowel Gods verbondsvolk als een politieke entiteit. De gemeente van Jezus Christus is echter geen politieke entiteit met een wetboek dat gaat over de inrichting van de staat. De kerk bindt mensen uit allerlei volken, talen stammen en naties samen. Als we dit verschil tussen het oude en het nieuwe verbond niet in het oog houden, kan dat grote schade aanrichting in onze gemeentes.

Als we de verschillen tussen oud en nieuw niet helder hebben, wordt het bijvoorbeeld ingewikkeld als we preken over de inname van het beloofde land vanuit Jozua. Er is geen sprake van dat de gemeente van Jezus Christus het land Kanaän ooit in bezit zal krijgen. In tegendeel, als we het Nieuwe Testament lezen, leren we dat de landbelofte typologisch gelezen moet worden en zijn hoogtepunt vindt in een definitieve vervulling onder het nieuwe verbond.

In Hebreeën wordt uitgelegd dat de belofte van rust in de tijd van Jozua nooit bedoeld was als de uiteindelijke rust voor het volk van God (Hebreeën 3:7-4:13). Paulus stelt dat de landbelofte voor Abraham niet beperkt blijft tot Kanaän, maar verbreed is tot de hele wereld (Romeinen 4:13). In Hebreeën ontdekken we dat we als gelovigen niet een aardse, maar een hemelse stad verwachten (Hebreeën 11:10-16 en 13:14), een toekomende stad. Of, met de woorden van Johannes in Openbaring 21 en 22: we zien uit naar het hemelse Jeruzalem, dat niets minder is dan een nieuwe schepping.

Met andere woorden, als we uit Jozua preken en geen nadruk leggen op onze erfenis in Christus en de nieuwe schepping, hebben we bij het verklaren van dit bijbelboek jammerlijk gefaald in het overbrengen van de verhaallijn van de Schrift. We hebben de boodschap verminkt, waardoor onze gemeenteleden niet leren hoe heel de Schrift vervuld wordt in Christus en hoe alle beloften van God ja en amen zijn in Christus Jezus (2 Korinthe 1:20).

De hermeneutiek van de apostelen

Als we de Schriften canoniek preken en bijbelse theologie toepassen, zullen we Christus verkondigen vanuit het Oude én het Nieuwe Testament. Uiteraard moeten we ervoor waken dat we te kort door de bocht gaan bij het allegoriseren of vergezochte lijnen trekken tussen het Oude en het Nieuwe Testament. Maar als we de hermeneutiek van de apostelen volgen en ons huiswerk goed gedaan hebben wat betreft bijbelse theologie, zullen we niet zo snel in dit soort valkuilen stappen.

De apostolische schrijvers geloofden tenslotte zelf dat het Oude Testament naar Christus verwees en in Hem vervuld was. En zij hadden hun hermeneutiek van Jezus Christus in hoogst eigen persoon geleerd. Zie bijvoorbeeld hoe Jezus de Schriften opende voor Kleopas en zijn vriend op de weg naar Emmaüs (Lukas 24).

Er wordt door sommigen beweerd dat de hermeneutiek van de apostelen geïnspireerd was, maar dat we er als hedendaagse voorgangers geen voorbeeld aan mogen nemen (zie Richard N. Longenecker in “Biblical Exegesis in the Apostolic Period”, Eerdmans, 1999). Zo’n standpunt is echter niet houdbaar. Het zou betekenen dat de vervulling van het Oude Testament zoals de apostelen dat zagen niet overeenkomt met de ware betekenis van de betreffende teksten. Als dat zo is, zijn de lijnen die tussen de twee testamenten getrokken worden volstrekt willekeurig en zouden de apostelen (en Christus Zelf!) niet meer als voorbeeld mogen dienen als het gaat om de manier waarop we het Oude Testament vandaag de dag lezen.

Voorbeelden van oudtestamentische verwijzingen naar Christus

Als we geloven dat de apostelen geïnspireerde en met wijsheid begenadigde lezers van het Oude Testament waren, hebben we een model voor het lezen van heel het Oude Testament in het licht van de vervulling die Jezus Christus heeft gebracht. De verhaallijnen en de structuren van het Oude Testament verwijzen steeds weer naar Hem en vinden in Hem uiteindelijk hun voltooiing. De beloften die aan Abraham zijn gedaan lezen we in het besef dat ze zijn vervuld in Christus Jezus. De Oudtestamentische offers zijn een schaduw van de werkelijkheid die oplicht in het Nieuwe Testament: Christus.

Een aantal voorbeelden:

• Feesten zoals het Pascha, het Wekenfeest en het Loofhuttenfeest verwijzen naar Christus als het Paaslam, naar de gave van de Heilige Geest en naar Jezus als het Licht van de wereld.
• Gelovigen hoeven niet langer de sabbat te houden, aangezien ook dat een van de schaduwen van het oude verbond is (Kolossenzen 2:16-17, vergelijk Romeinen 14:5). Deze instelling behoort tot het Sinaïtische verbond, dat niet langer van kracht is voor gelovigen (Galaten 3:15-4:7, 2 Korinthe 3:4-18 en Hebreeën 7:11-10:18). De sabbat wijst vooruit naar de rust die voor ons al is aangebroken in Christus en die zijn uiteindelijke vervulling zal vinden in de hemelse rust (Hebreeën 3:12-4:11).
• De tempel was een voorsmaak van Christus als de ware tempel. En de besnijdenis wordt vervuld in de besnijdenis van het hart, die verankerd ligt in het kruis van Christus en verzekerd wordt door het werk van de Heilige Geest.
• David staat als de koning van Israël en de man naar Gods hart niet voor het summum van het koningschap, maar is een type van Jezus Christus. Christus, de meerdere David, was zonder zonde. Hij is de messiaanse Koning, en door Zijn bediening, Zijn dood en Zijn opstanding heeft Hij de beloften die God aan Zijn volk gedaan had gestand gedaan.

Als we het Oude Testament niet bezien in het licht van de hele canon, zullen we blijven steken in moralistische lessen die we kunnen trekken uit Oudtestamentische teksten. Of – dat is minstens zo waarschijnlijk – we zullen zelden uit het Oude Testament preken.

We weten als christenen dat grote delen van het Oude Testament niet direct door te vertalen zijn naar ons dagelijks leven. God belooft ons bijvoorbeeld niet om ons te bevrijden uit een of andere politieke macht, zoals Hij Israël uit Egypte bevrijdde. En een deel van het Joodse volk is wel weer teruggekeerd naar het land Israël, maar christenen geloven niet dat zij daar zelf ook moeten gaan wonen om echt gelukkig te worden. Of dat ze God pas echt kunnen dienen als ze naar de tempel gaan om daar te offeren.

Als we het Oude Testament echter niet canoniek benaderen en de Bijbelse theologie links laten liggen, zal dat deel van de Schriften in de praktijk vaak een gesloten boek blijven in de prediking. Daarmee ontzeggen we onszelf niet alleen veel schatten die in het Woord van God te vinden zijn, maar verliezen we ook het zicht op het rijk geschakeerde karakter van de bijbelse openbaring. We lezen het Oude Testament dan niet langer zoals Jezus en de apostelen dat deden. Daardoor blijven onze ogen gesloten voor het feit dat de beloften van God ja en amen zijn in Jezus Christus.

Conclusie

Als we het Oude Testament canoniek lezen, betekent dat niet dat we de historisch-culturele context negeren. De eerste taak van elke exegeet is om het Oude Testament op zichzelf te bezien en te ontrafelen wat de bijbelschrijver te zeggen had in de tijd dat de tekst werd geschreven. En, zoals we eerder ook al hebben vastgesteld, moet elk Oudtestamentisch boek gelezen worden in het licht van de theologie die eraan vooraf ging, zodat de verhaallijn van de Schrift helder wordt. Maar we moeten ook het geheel van de Schriften canoniek benaderen, zodat het Oude Testament gelezen wordt in het licht van het hele verhaal – de vervulling die in Jezus Christus werkelijkheid is geworden.

Kortom, we moeten altijd het perspectief van het geheel – van de goddelijke Auteur – in het oog houden als we preken en bijbelse theologie bedrijven. We moeten de Schriften van voor tot achter en van achter tot voor lezen. We moeten altijd de ontwikkeling van de verhaallijn én het eind van het verhaal in het oog houden.

Het is de taak van ons als voorgangers om de hele raad van God te verkondigen. Die roeping kunnen we geen gestalte geven als we de bijbelse theologie veronachtzamen. Misschien krijgen we wel veel complimenten voor de wijze moraliserende lessen en aansprekende voorbeelden in onze preken. Maar we zijn geen trouwe dienaars van het Woord en van onze gemeente als onze gemeenteleden niet leren hoe het geheel van de Schrift naar Christus verwijst en als we ze geen beter zicht geven op de verhaallijn van de Bijbel. Moge God ons getrouw maken in het prediken en onderwijzen, zodat iedereen die aan onze zorg is toevertrouwd volmaakt gesteld mag worden in Christus Jezus.

Het bericht Hoe bijbelse theologie en prediking hand in hand gaan verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Bijbelse versus systematische theologie

Charles H.H. Scobie definieert bijbelse theologie als ‘het onderzoek naar het verstaan van Gods openbaring zoals vervat in de canonieke geschriften van het Oude en het Nieuwe Testament’ (in ‘Tyndale Bulletin’ 42, 1991, 36). In tegenstelling tot de systematische theologie richt bijbelse theologie zich op de verhaallijn van de Bijbel. Systematische theologie steunt op de bijbelse theologie, maar is atemporeel.

Don Carson zegt over bijbelse theologie: ‘Ze staat dichter bij de tekst dan systematische theologie, is erop gericht om gevoeligheid te ontwikkelen voor de eigenheid van elk corpus, en wil rekening houden met het specifieke karakter van de tekst bij het leggen van verbindingen tussen de verschillende corpora. Als het goed is fungeert de bijbelse theologie dan ook als een soort brug tussen verantwoorde exegese en verantwoorde systematische theologie (ook al is het onvermijdelijk dat deze drie disciplines elkaar wederzijds beïnvloeden) (in ‘New Dictionary of Biblical Theology’, 94).

Met andere woorden: bijbelse theologie beperkt zich bewust tot de boodschap van de tekst of het gedeelte dat voorligt. Ze vraagt welke thema’s belangrijk zijn voor de bijbelschrijvers in hun historische context en doet een poging om de samenhang tussen dergelijke thema’s op te sporen. Bijbelse theologie richt zich op de rode draad van de Bijbel – hoe Gods plan in de heilsgeschiedenis ontvouwd wordt. Dat betekent dat we elke tekst moeten uitleggen en bepreken in de context van de plaats die deze tekst inneemt in het geheel van de bijbelse verhaallijn (maar daarover meer in deel 3).

De systematische theologie stelt vragen aan de tekst waarin vragen en filosofische kwesties van vandaag doorklinken. Sytematici kunnen daarnaast nuttig onderzoek doen naar thema’s die in de Bijbel impliciet aan de orde komen, maar niet veel aandacht krijgen in het geheel van de tekst. Het moge desondanks duidelijk zijn dat systematische theologie van enige naam gefundeerd is op bijbelse theologie.

Waar bijbelse theologie voor staat

Kenmerkend voor bijbelse theologie is dat ze, in de woorden van Brian Rosner, ‘de bijbelse tekst de agenda laat bepalen’ (in ‘New Dictionary of Biblical Theology’, 5). Kevin Vanhoozer benadrukt de geheel eigen plek van de bijbelse theologie: ‘Bijbelse theologie staat voor een benadering van de Bijbel die ervan uitgaat dat het Woord van God dat in diverse literaire en historische contexten tot ons komt in mensentaal.’ Of, ‘om het anders te zeggen: bijbelse theologie valt samen met de belangen van de tekst zelf’ (in ‘New Dictionary of Biblical Theology’, 56).

Carson omschrijft de bijdrage van bijbelse theologie mooi: ‘In de ideale situatie zal de bijbelse theologie, die redeneert op basis van de diverse teksten van de Bijbel – zoals de term al impliceert – de eenheid van alle bijbelse geschriften als geheel blootleggen en benadrukken, waarbij ze met name terugvalt op de eigenheid van die teksten zelf. In die zin zou je ook kunnen spreken van canonische bijbelse theologie: de theologie van de Bijbel als geheel (in ‘Systematic and Biblical Theology’, 100).

De bijbelse theologie beperkt zich soms tot de theologie van Genesis, of van de Pentateuch, Mattheüs, Romeinen of zelfs van Paulus. Maar bijbelse theologie kan ook gaan over het geheel van de canon, waarin de rode draad van de Schriften verweven is. Hoe vaak beperken voorgangers die verklarende prediking voorstaan zich tot Leviticus, Mattheüs of Openbaring zonder stil te staan bij de plaats die dit boek inneemt in het geheel van de heilsgeschiedenis. Ze behandelen het ene schriftgedeelte los van het andere. Daardoor worden hun preken losse flodders in plaats dat ze de volle raad van God verkondigen.

Terecht merkt Gerhard Hasel op dat we bijbelse theologie moeten beoefenen op een manier ‘die probeert recht te doen aan alle dimensies van de werkelijkheid waar de bijbelse tekst gewag van maakt’ (in ‘Horizons of Biblical Theology’ 4 (1982), 66). Dat is niet alleen de taak van docenten en professors op theologische faculteiten; het is de verantwoordelijkheid van iedereen die het woord verkondigt!

Brug naar de dogmatische theologie

Laten we nu nog eens stilstaan bij de verschillen tussen de systematische en de bijbelse theologie, waar Carson eerder al een aanzet toe deed. Systematische theologie heeft aandacht voor de bijdrage van de historische theologie en put dus uit de werken van Augustinus, Van Aquino, Luther, Calvijn, Edwards en talloze anderen om te verwoorden wat de Schriften leren. Systematische theologie beoogt om het Woord van God direct toe te passen op onze eigen culturele context en tijd. Een goede voorganger moet dus geworteld zijn in systematische theologie om een diepgaand en sterk betoog neer te kunnen zetten voor zijn tijdgenoten.

Bijbelse theologie daarentegen is meer inductief van aard en dient als fundament. Carson noemt de bijbelse theologie terecht een ‘mediating discipline’, tegenover stystematische theologie als ‘culminating discipline’. We kunnen dus concluderen dat Bijbelse theologie een bemiddelende rol speelt, die als brug functioneert tussen het historisch en literair onderzoek enerzijds en de dogmatische theologie anderzijds.

Bijbelse theologie gaat uit van de tekst in zijn historische context. Dat wil niet zeggen dat bijbelse theologie een puur neutrale of objectieve onderneming is. Het idee van Krister Stendahl, dat we heel precies onderscheid kunnen maken tussen de betekenis voor toen en de betekenis voor nu, is een farce. Scoble zegt het volgende over bijbelse theologie: ‘Ze gaat uit van een aantal vooronderstellingen die gebaseerd zijn op de christelijke geloofsovertuiging, waaronder het geloof dat de Bijbel een goddelijke openbaring is, het geloof dat het Woord van God in de Schriften normatief is voor het christelijk geloof en leven en het geloof dat al het diverse materiaal in het Oude en het Nieuwe Testament op de een of andere manier verbonden kan worden met het plan en de bedoeling van de ene God van de hele Bijbel. Dergelijke Bijbelse theologie staat ergens tussen wat de Bijbel toen betekende en wat de tekst voor nu te zeggen heeft’ (in ‘The Challenge of Biblical Theology’, 50-51).

Daaruit volgt dat bijbelse theologie zich niet beperkt tot alleen het Nieuwe of het Oude Testament, maar beide testamenten samen beschouwt als het Woord van God. Bijbelse theologie gaat dus uit van de gedachte dat de canon de norm is en dat beide testamenten onmisbaar zijn bij het ontvouwen van de Bijbelse boodschap.

Het Oude en Nieuwe Testament in balans

In de bijbelse theologie is er sprake van een wonderlijke dialectiek tussen het Oude en het Nieuwe Testament. Het verhaal van Gods zaligmakende werk, dat met het Oude Testament begint, vindt in het Nieuwe Testament zijn climax. Bijbelse theologie is dus per definitie een narratieve theologie. Het verhaal over Gods reddende handelen met mensen, ontvouwt zich in de tijd. Het wordt dan ook heilsgeschiedenis genoemd.

Hoe kan ook nuttig zijn om de Schriften te benaderen vanuit het gezichtspunt van belofte en vervulling: wat beloofd is in het Oude Testament, wordt vervuld in het Nieuwe Testament. We moeten ervoor uitkijken dat we de specifieke historische context niet uit het oog verliezen waarin de Oudtestamentische openbaring tot ons is gekomen. Aan de andere kant moeten we de voortgaande openbaring in het Nieuwe Testament erkennen. Voortgang in de openbaring betekent dat we oog hebben voor het voorlopige karakter van het Oude Testament en de definitieve boodschap van het Nieuwe. Door het als voorlopig te bestempelen, ontkennen we nog niet de cruciale rol van het Oude Testament. We kunnen het Nieuwe Testament alleen verstaan als we ook de betekenis van het Oude hebben begrepen, en vice-versa.

Sommige theologen zijn huiverig voor een typologische benadering. Toch is de typologie fundamenteel voor de bijbelse theologie, aangezien de bijbelschrijvers er zelf ook gebruik van maken. In de typologie gaat het om niet-toevallige overeenkomsten tussen gebeurtenissen, personen en instellingen in het Oude Testament en hun vervulling in Christus in het Nieuwe. Zo gebruikt Mattheüs als hij de terugkeer van Maria, Jozef en Jezus uit Egypte beschrijft taal die doet denken aan de uittocht van Israël uit Egypte (vergelijk Mattheüs 2:15, Exodus 4:22-23 en Hosea 11:1).

Natuurlijk zijn het niet alleen de nieuwtestamentische bijbelschrijver die dit soort ‘niet-toevallige overeenkomsten’ opmerken. Zowel Jesaja als Hosea profeteren van een nieuwe exodus, die gelijkenissen vertoont met de eerste uittocht. En het Oude Testament ziet al uit naar de komst van een tweede David, die nog heerlijker zal zijn dan de eerste. In het Oude Testament zien we al dat in de typologie van de Bijbel de vervulling altijd heerlijker is dan het type zelf. Jezus is niet alleen een nieuwe David, maar ook een meerdere David.

Typologie erkent dat God een bedoeling heeft met de geschiedenis en dat er goddelijke patronen in te ontdekken zijn. God is de grote auteur van de Schriften, en het verhaal heeft een goddelijk plot. Al vanaf het begin weet God hoe het gaat aflopen. Daardoor kunnen wij als we het Oude Testament lezen de voorafschaduwing van de uiteindelijke vervulling al zien.

Het bericht Wat is bijbelse theologie? verscheen eerst op Geloofstoerusting.

In feite heerst in veel evangelicale gemeenten op dit moment een geestelijke hongersnood. Het is geen uitzondering dat de namen van populaire tv-programma’s terugkomen in de thema’s van prekenseries. In de prediking draait het om de vraag wat er nodig is voor een goed huwelijk of hoe je kinderen in deze tijd het beste kunt opvoeden. Begrijp me goed, het is nuttig en nodig om in de preek aandacht te besteden aan thema’s rond opvoeding en relaties, maar doen zich al snel twee problemen voor.

Ten eerste is er vaak nauwelijks aandacht voor wat de Bijbel zelf eigenlijk over deze onderwerpen leert. Hoe veel preken over het huwelijk bouwen nu echt voort op wat Paulus in Efeze 5:22-33 zegt over de rollen van man en vrouw? Of zijn we misschien verlegen met de bijbelse boodschap?

Ten tweede – en dat is misschien nog wel erger – zijn dit soort preken vrijwel altijd heel horizontaal. Ze vormen week in week uit het hoofdmenu voor de gemeente. Aan het theologische wereldbeeld dat Gods Woord doortrekt en de basis vormt voor alles in dit leven, wordt in stilte voorbijgegaan. De preken veranderen in moralistische praatjes waarin we tips krijgen voor een gelukkig leven.

Preken naar behoefte

Veel gemeenten zijn zich daar helemaal niet van bewust. De morele levensstandaard die in dit soort preken wordt aangeprezen is tenslotte in lijn met Gods Woord, of in ieder geval voor een deel. Zulke preken voorzien in een behoefte, voor zowel gelovigen als ongelovigen.

Voorgangers zijn intussen ook gaan geloven dat ze hun preken moeten larderen met verhaaltjes en voorbeelden, om zo hun boodschap nog eens te onderstrepen. Natuurlijk, elke goede predikant gebruikt voorbeelden. Maar preken kunnen zo tjokvol anekdotes zitten dat de theologie geheel ontbreekt.

Ik heb evangelicals regelmatig horen beweren dat qua theologie wel goed zit met evangelicale gemeenten omdat gemeenteleden niet klagen over wat we hun voorschotelen. Dat soort opmerkingen vind ik nogal zorgwekkend. We hebben als voorgangers de verantwoordelijkheid om ‘heel het raadsbesluit van God’ te verkondigen (Handelingen 20:27). Of we aan onze roeping beantwoorden, wordt niet bepaald door de mening van de meerderheid. We moeten ons laten leiden door wat de Schrift van ons vraagt. Misschien is de gemeente nog nooit echt onderwezen in Gods Woord, zodat ze het niet eens merken dat wij als voorgangers tekortschieten.

Paulus waarschuwt dat ‘wrede wolven bij u zullen binnenkomen, die de kudde niet sparen’ (Handelingen 20:29). Op een andere plaats zegt hij: ‘Er zal een tijd komen dat zij de gezonde leer niet zullen verdragen, maar dat zij zullen zoeken wat het gehoor streelt, en voor zichzelf leraars zullen verzamelen overeenkomstig hun eigen begeerten. Ze zullen hun gehoor van de waarheid afkeren en zich keren tot verzinsels’ (2 Timotheüs 4:3-4). Als de wensen van onze gemeenteleden gaan bepalen hoe wij preken, zit ketterij in een klein hoekje. Ik zeg niet dat onze gemeenten per definitie ketterse gemeenten zijn, maar wel dat Gods Woord de toetssteen moet zijn in plaats van de mening van de meerderheid. Predikanten en voorgangers zijn geroepen om de kudde te voeden met Gods Woord, niet om te preken wat de mensen willen horen.

Ketterij op de loer

Maar al te vaak rusten wij als voorgangers onze gemeenteleden slecht toe. Stel je voor wat er gebeurt als we de gemeente wekelijks een moralistische prediking voorschotelen. Ze leren misschien om vriendelijk te zijn, vergevingsgezind, een goede echtgenoot of een lieve echtgenote (allemaal prachtig natuurlijk!). Ze warmen zich aan de prediking en worden er misschien ook wel door opgebouwd. Maar als de theologische basis ontbreekt, ligt de wolf van de ketterij meer dan ooit op de loer. In welke zin? Niet dat de voorganger zelf een ketter is. Hij is misschien wel voluit orthodox en zuiver in zijn theologie. En toch, hij gaat er ten onrechte van uit dat die theologie wel in zijn prediking naar voren komt. Hij verzuimt om de verhaallijn en de theologie van de Bijbel aan zijn gemeente te verkondigen.

En een jaar of tien, twintig later zal de gemeente misschien onbewust en met de beste bedoelingen een meer vrijzinnige predikant beroepen. Die nieuwe voorganger zal in zijn preken ook benadrukken dat mensen goed, vriendelijk en barmhartig moeten zijn. Hij zal ook wijzen op het belang van een goede huwelijken en dynamische relaties.

De mensen in de kerkbank zullen het verschil misschien niet eens horen, want zijn theologie klinkt net als de theologie van de behoudende predikant die de gemeente voor hem gediend heeft. En in zeker opzicht hebben ze nog gelijk ook, want de vorige voorganger heeft zijn theologie in feite helemaal niet verkondigd. De behoudende predikant geloofde in de onfeilbaarheid van de Schrift, maar niet in de algenoegzaamheid ervan: hij heeft niet alles wat Gods Woord leert aan de gemeente voorgehouden.

Evangelisatie zonder evangelie

Het gebrek aan kennis van bijbelse theologie wordt voortdurend zichtbaar. Ik moet denken aan twee voorvallen in de afgelopen tien jaar waarbij mensen opgeroepen werden om naar voren te komen. In het eerste geval ging het om een bijeenkomst in een groot stadion, met een spreker van wie ik de naam vergeten ben. De preek was bedoeld als evangelieverkondiging, maar het evangelie kwam in feite niet eens aan de orde. Er werd niets gezegd over de gekruisigde en opgestane Christus. Geen woord over de reden waarom Hij moest lijden en sterven. En ook de vraag waarom we uit genade zalig worden en niet uit de werken werd niet gesteld. Duizenden kwamen naar voren en werden binnengehaald als nieuwe gelovigen. Maar ik fronste mijn wenkbrauwen en vroeg me af wat er werkelijk gaande was. Ik bad dat ten minste sommige echt tot geloof waren gekomen, misschien omdat ze al eerder een keer kennis hadden genomen van de boodschap van het evangelie. Hetzelfde gold voor een kerkdienst waar ik te gast was. De voorganger deed een emotionele oproep om ‘naar voren te komen’ en ‘gered te worden’, maar het evangelie legde hij niet uit.

Dit soort prediking vult onze kerken met onbekeerde mensen, en dat is dubbel gevaarlijk: ze hebben van voorgangers gehoord dat ze bekeerd zijn en hun zaligheid nooit meer kunnen verliezen, terwijl ze nog altijd verloren zijn. Bovendien worden ze vanaf dag één alleen maar blootgesteld aan het nieuwe evangelie voor deze postmoderne tijd: wees lief voor elkaar.

Het bericht Het probleem van oppervlakkige prediking verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Als christenen inzien dat Gods soevereiniteit over de hele geschiedenis gaat en dat Hij al duizenden jaren lang een groot heilsplan aan het uitwerken is, helpt dat hun om hun eigen verhaal in het juiste perspectief te plaatsen.

2. Bijbelse theologie leert een christen waar hij vandaan komt en waar hij naartoe gaat

Bijbelse theologie geeft een totaalplaatje van de hele Bijbelse geschiedenis, van schepping tot herschepping. Als een christen inziet dat hij net als alle andere mensen in zonde ontvangen is maar dat hij nu op weg is naar de eeuwige vreugde van de gemeenschap met God en Zijn volk, zal dat volharding, hoop en vreugde geven te midden van strijd.

3. Bijbelse theologie laat een christen zien hoe de hele Bijbel één geheel vormt

Als je zomaar ergens in een Bijbelboek begint te lezen zonder dat je weet waar je dat gedeelte in de heilsgeschiedenis moet plaatsen, zul je waarschijnlijk in verwarring raken en ontmoedigd worden. Bijbelse theologie helpt christenen inzien op welke manier de Bijbel één geheel vormt, waardoor we de afzonderlijke gedeelten ook veel beter gaan begrijpen.

4. Bijbelse theologie leert een christen hoe hij alle verschillende gedeelten van de Bijbel kan toepassen in zijn leven

Wat moet een christen in vredesnaam met al die offers in Leviticus? En hoe zit het met de verovering van Kanaän door de Israëlieten? Of met het koningschap van David en Salomo? Bijbelse theologie helpt christenen om al deze gedeelten van de Schriften te zien in het licht van het werk van Christus waar ze naar verwijzen. Bijbelse theologie helpt christenen ook om in te zien wat deze gedeelten voor hun dagelijks leven te zeggen hebben.

Het bericht Waarom kan een christen niet zonder Bijbelse theologie? verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Hoewel je de Bijbel in de volle breedte en diepte moet bestuderen, kan het ook heel nuttig zijn als je al lezend in de Schriften thema’s op het spoor probeert te komen die in de hele Bijbel terugkomen. Als je bijvoorbeeld onderzoekt hoe thema’s zoals schepping en herschepping, sabbatsrust, koningshap, verbond en het wonen van God onder Zijn volk zich door de Schriften heen ontwikkelen, ontvouwt zich een wijds vergezicht op de heerlijkheid van God en het wonder van genade.

2. Ga net zo met het Oude Testament om als het Nieuwe Testament dat doet

Let tijdens het bestuderen van het Nieuwe Testament goed op hoe elementen uit het Oude Testament vervult, verduidelijkt, versterkt en soms ook vervangen worden. Door dat te doen zul je oog krijgen voor de eenheid van de Schriften, voor de eenheid van Gods zaligmakende bedoelingen door de hele geschiedenis heen en voor de vele facetten van het zaligmakende werk van Christus.

3. Verlies Jezus en het Nieuwe Testament niet uit het oog als je het Oude Testament bestudeert

Terwijl je het Oude Testament leest, moet je jezelf dingen afvragen zoals: “Op welke plek moet ik dit gedeelte plaatsen op de tijdlijn van de heilsgeschiedenis?”, “Hoe verwijst dit gedeelte naar Jezus?”, “Op welke manier vormt dit gedeelte een fundament voor het christelijk geloof?” of “Welke gedeelten van het Nieuwe Testament werpen licht op deze vragen?”

4. Bestudeer de boeken van de profeten van het Oude Testament

In de oudtestamentische profetenboeken is een schat aan Bijbels onderwijs te vinden over het leven, over het dienen in Gods Koninkrijk en over de uitnemendheid van Jezus Christus. Ze verdiepen ook onze kennis van God en wijzen heen naar het volbrachte verlossingswerk van God.

5. Lees goede boeken over Bijbelse theologie

Begin bijvoorbeeld met “The Goldsworthy Trilogy” van Graeme Godsworthy of met “Gods Big Picture: Tracing the Storyline of the Bible” van Vaughan Roberts. In het Nederlands is het boek “Zo is God” van D.A. Carson vertaald.

Het bericht Hoe raak ik meer geworteld in Bijbelse theologie? verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Dit is het absolute hoogtepunt: God in het vlees. Laat dat eens rustig op je inwerken. En dan vooral Mattheüs 4. Jezus loopt naar vier vissers en zegt: ‘Volg Mij.’ We praten tegenwoordig veel over dat woord ‘volgen’; wat betekent dat precies? Maar probeer eens grip te krijgen op de grootheid van de ‘Mij’ Die deze uitnodiging doet. Dit is Jezus, God in het vlees, die zegt: ‘Volg Mij, wees Mijn discipel.’ Dit is Degene Die wij geroepen worden te volgen. We mogen het volgen van Hem nooit reduceren tot oppervlakkige, routinematige religie, eentonige spiritualiteit of wat dan ook. Nee, dit is een levende, ademende relatie met Jezus, God in het vlees. In een discipelschapsrelatie helpen wij mensen deze relatie te zien, te kennen en te ervaren. Benadruk dus het léven dat daarin ligt.

Zorg dat dit nooit een gewoonte of een routine wordt; ‘Jezus dit, Jezus dat.’ Als je ziet hoe de auteurs van het Nieuwe Testament over Hem schrijven… Johannes schrijft: ‘Wat er was vanaf het begin.’ De Schepper! Vanaf het allereerste begin! ‘Ik raakte Hem aan, ik zag Hem, ik hoorde Hem, ik had gemeenschap met Hem.’ Alsof het een schok voor hem was. In het boek Openbaring zie je hem … ‘Wow, Jezus!’ Wij moeten datzelfde ‘wow’ hebben in heel ons leven. Realiseren wij ons met Wie we praten? Hopelijk zie je dat, nu we door het Oude Testament gegaan zijn. Daarom was het zo’n schok toen Hij verscheen. ‘Duizenden jaren hebben we op dit moment gewacht, en nu staat Hij voor ons; het vleesgeworden Woord!’

Dat is zo belangrijk. Jezus is uniek in heel de geschiedenis. Hij alleen is apart gezet van iedere andere religieuze leraar, van elk ander persoon. Het kan goed zijn om eens met je pupil(len) te bespreken wat Jezus uniek maakt, als de vervulling van al deze dingen uit het Oude Testament. Hij alleen leefde het leven die wij niet kunnen leven; volkomen gehoorzaamheid aan God. Hij stierf de dood die wij verdienen, toen Hij de vijand overwon die wij niet overwinnen kunnen: de zonde, de satan en de dood. Niemand anders heeft dat gedaan.
Benadruk dat het christendom niet een van de opties is in een etalage vol verschillende religies. Jezus is de Enige Die alle aanbidding waard is. Daarom volgen wij Hem en maken wij Hem bekend, want we willen dat iedereen Zijn werk leert kennen.

En daarom zullen wij Hem ook bekend maken. Wanneer je begrijpt Wie Jezus is, moet je Hem wel volgen. Toen Jezus tegen de discipelen zei: ‘Volg Mij’, was dat voor hen een voorrecht, een eer. Daarom wil ik nu ook discipelen maken.

Zorg dat jouw leerling eropuit gaat en ook weer mensen tot Jezus brengt. Zeg: ‘Begrijp je dat dit nodig is? En als je dit doet, ervaar je de tegenwoordigheid van de levende God. Jij kunt de gemeenschap ervaren die Johannes met Hem had, die de discipelen hadden. Zij verwachtten altijd de gemeenschap met Hem. En ook wij kunnen deze gemeenschap met Hem ervaren, als wij eropuit gaan om discipelen te maken.’

Denk daar samen over na. En maak duidelijk dat het altijd een eer voor ons is om te bidden, een vreugde om te bidden, een vreugde om discipelen te maken.

Het bericht Jezus, de Messias verscheen eerst op Geloofstoerusting.